وزارت گردشگری ایران گزارش نگرانکنندهای در مورد فرونشست در بناهای تاریخی منتشر کرد
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایران با اشاره به بحران فرونشست زمین در مناطق مختلف ایران، تأیید کرد که گزارشی نگرانکننده در مورد تأثیر این پدیده بر بناهای تاریخی به دولت ارائه کرده است. رضا صالحی امیری اظهار داشت که دولت تشکیل کمیتهای برای مدیریت بحران فرونشست زمین به ریاست معاون اول رئیس جمهور کشور را تصویب کرده است.
صالحی امیری توضیح داد که نگرانیها در مورد فرونشست زمین و خسارات شدید آن به بناهای تاریخی رو به افزایش است و افزود: «مدتی پیش، گزارشی در این مورد به دولت ارائه دادم. فرونشست زمین به خودی خود موضوعی مربوط به میراث فرهنگی نیست، اما تأثیر آن بر بناهای تاریخی و میراث فرهنگی چیزی است که ما را نگران میکند.»
وی افزود که دولت تصمیم گرفته است کمیتهای برای مدیریت بحران فرونشست زمین به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، با مشارکت همه دستگاههای ذیربط از جمله وزارت نیرو، وزارت راه و شهرسازی، سازمان حفاظت از محیط زیست و وزارت میراث فرهنگی تشکیل دهد.
در سالهای اخیر، پدیده فرونشست زمین در ایران از «مرحله هشدار» فراتر رفته و به بحرانی بزرگ، خاموش و ناتوانکننده تبدیل شده است که آبهای زیرزمینی، زیرساختها، زمینهای کشاورزی، اماکن تاریخی، محلههای ثبتشده ملی و امنیت حیاتی شهرها و روستاها را تهدید میکند.
چند روز پیش، علی بیتاللهی، رئیس گروه مدیریت ریسک مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، اعلام کرد که تشدید پدیده فرونشست زمین منجر به تخلیه یک مجتمع مسکونی و ۴۰ مدرسه در شمال اصفهان شده است.این مقام وزارت راه و شهرسازی در اوایل شهریور ماه اعلام کرده بود که ایران از نظر میزان فرونشست زمین در رتبه سوم جهان قرار دارد.
از سوی دیگر، مهدی زارع، استاد زمینشناسی، در مصاحبهای با رکنا هشدار داد که افت بیش از حد آبهای زیرزمینی، شبکههای فرسوده آب و فاضلاب و حفاریهای مترو، شهرهای تهران و اصفهان را به «بمب ساعتی زیستمحیطی» تبدیل کرده است.
زارع توضیح داد که میزان فرونشست زمین در دشتهای جنوبی تهران از 30 سانتیمتر در سال فراتر رفته است، در حالی که مناطق حساس اصفهان، به ویژه کنارههای رودخانه خشک زایندهرود، با هر لرزش ناشی از تونلهای مترو، در معرض خطر فروچالههای ناگهانی قرار دارند. او گفت که فروچالهها دیگر فقط یک تهدید گذرا نیستند، بلکه به «علامت مرگ خاموش برای شهرهای بزرگ در قلب ایران» تبدیل شدهاند.
وی افزود که شهرهای بزرگی مانند اصفهان، تهران، شیراز، کرمان و مشهد در دشتهایی قرار دارند که نرخ فرونشست بسیار بالایی را تجربه میکنند و گاهی اوقات به بیش از 25 سانتیمتر در سال میرسند.
این استاد پژوهشگاه زلزله در 30 آگوست هشدار داد که تخلیه آبهای زیرزمینی نه تنها باعث فرونشست زمین میشود، بلکه میتواند منجر به «تغییرات تنش در گسلهای فعال» نیز شود.در ۱۱ آگوست، عیسی بزرگزاده، سخنگوی بخش آب ایران، هشدار داد که ۷۰ درصد از دشتهای ایران در وضعیت «ممنوعه» یا «ممنوعه بحرانی» قرار دارند و بیش از ۳۰۰ دشت، از جمله تهران، با خطر واقعی فرونشست زمین مواجه هستند.
فرونشست زمین دیگر تنها یک تهدید زیستمحیطی نیست؛ بلکه خطری مستقیم برای میراث تاریخی و هویت فرهنگی ایران به شمار میآید. اقدام دولت در تشکیل کمیته بحران گامی ضروری اما دیرهنگام است.
پاسخ دادنحذف
پاسخ دادنحذفگزارش وزارت گردشگری زنگ خطری جدی است؛ بناهای تاریخی سرمایه ملیاند و از دست دادن آنها جبرانناپذیر خواهد بود. مدیریت علمی و فوری بحران فرونشست باید در اولویت سیاستگذاری کشور قرار گیرد.