ترور مرموز در قلب تهران، سوالاتی را در مورد امنیت پناهندگان افغان و سکوت مقامات ایرانی مطرح میکند
پایتخت ایران، تهران، شاهد تروری تکاندهنده بود که پس از کشته شدن اکرامالدین سریع، فرمانده ارشد سابق پلیس افغانستان در دوران قبل از بازگشت طالبان به قدرت، سوالات و جنجالهای گستردهای را برانگیخت. با وجود گذشت چندین روز از این حادثه، مقامات ایرانی هنوز هیچ بیانیه رسمی دقیقی منتشر نکردهاند و سکوت کردهاند یا تنها نشانههای کلی از تحقیقات ارائه دادهاند، بدون اینکه شرایط جرم یا عاملان احتمالی را فاش کنند.
در 24 دسامبر، رسانههای ایرانی از ترور ژنرال افغان در تهران خبر دادند که واکنشهای گستردهای را در داخل و خارج از افغانستان، به ویژه در میان جوامع افغان و سازمانهای سیاسی و نظامی مخالف طالبان، برانگیخت. به گفته منابع آگاه، اکرامالدین سریع هنگام خروج از محل کار خود در منطقه ولی عصر/میدان امام حسین، یک منطقه شهری پرجمعیت، توسط افراد مسلح ناشناس مورد اصابت گلوله قرار گرفت. منابع گزارش دادند که مهاجمان بلافاصله پس از حمله فرار کردند که منجر به کشته شدن محافظ ژنرال و زخمی شدن شخص سوم شد. سریع در وضعیت بحرانی به بیمارستان منتقل شد و بعداً درگذشت.
اکرام الدین سریع یک چهره امنیتی برجسته در دولت قبلی افغانستان بود که در استانهای تخار و بغلان سمتهای رهبری داشت. او یک چهره امنیتی بسیار بانفوذ با وزن میدانی و سیاسی قابل توجه محسوب میشد. پس از سقوط دولت افغانستان در سال ۲۰۱۱ و به قدرت رسیدن طالبان، سریع، مانند هزاران نفر دیگر از پرسنل و مقامات نظامی سابق، به ایران پناهنده شد و چندین سال در تهران اقامت داشت.
سریع در طول دوران تبعید خود، به حمایت خود از حقوق افغانها، به ویژه پرسنل نظامی سابق، ادامه داد و برای رسیدگی به مسائل مربوط به اقامت، امنیت و وضعیت قانونی آنها در ایران تلاش کرد. این امر او را به چهرهای شناخته شده و تأثیرگذار در جامعه افغانستان تبدیل کرد. به گفته ناظران، این نقش ممکن است یکی از دلایلی باشد که او احتمالاً هدف یک ترور برنامهریزی شده قرار گرفته است.
یک جنایت ناشناخته، در را به روی اتهامات و گمانهزنیها باز میکند
این حادثه با محکومیت گسترده گروههای نظامی و احزاب سیاسی افغانستان روبرو شد که این ترور را یک اقدام عمدی تروریستی توصیف کردند. تعدادی از افغانهای ساکن ایالات متحده و کانادا نیز نامههای سرگشادهای به مقامات ایرانی نوشتند و خواستار تحقیقات شفاف و مستقل و تضمین امنیت پناهندگان افغان در خاک ایران شدند و در صورت تداوم ابهام، نسبت به پیامدهای جدی هشدار دادند.
در داخل ایران، برخی روزنامهها، از جمله جمهوری اسلامی، از سیاستهای تهران در قبال طالبان انتقاد کردند و استدلال کردند که این حادثه نشاندهنده ضعف در مدیریت امنیتی و تناقض در استراتژیهای به کار گرفته شده در قبال گروه حاکم در کابل است. با این حال، هیچ حزبی رسماً مسئولیت این ترور را بر عهده نگرفته است و مقامات ایرانی صرفاً این حادثه و آغاز تحقیقات را بدون ارائه جزئیات بیشتر تأیید کردهاند.
در مقابل، چندین منبع و شخصیت افغان، طالبان را به دست داشتن در این ترور متهم کردهاند و استدلال میکنند که اکرامالدین ساری یکی از برجستهترین منتقدان و مخالفان صریح این جنبش بوده و حضور او در ایران برای سرویسهای اطلاعاتی آن مخفی نبوده است. تا به امروز، هیچ بیانیه رسمی توسط طالبان یا هیچ سازمان اطلاعاتی مستقلی مبنی بر تأیید یا رد این اتهامات منتشر نشده است.
این حادثه در زمان نگرانکنندهای رخ میدهد كه دومین تروری است که در ماههای اخیر چهرههای نظامی سابق افغانستان را در داخل ایران هدف قرار میدهد. رسانههای فارسیزبان خارج از کشور از کشته شدن یکی دیگر از فرماندهان افغان نزدیک به اسماعیل خان در مشهد خبر دادهاند، اما این اطلاعات هنوز تأیید نشده است.
با توجه به اینکه این حادثه یک ترور سیاسی بالقوه در قلب پایتخت ایران تلقی میشود، درخواستها برای تحقیقات کامل برای کشف حقیقت، شناسایی مسئولان و تعیین انگیزههای این جنایت رو به افزایش است. ناظران معتقدند که سکوت مداوم مقامات، سوءظنها را عمیقتر میکند و در را برای تفاسیر مختلف، از جمله احتمال دخالت خارجی یا شکست امنیتی داخلی، باز میکند.
ترور اکرامالدین سریع همچنان آزمونی واقعی برای شفافیت مقامات ایرانی و توانایی آنها در اطمینانبخشی به افکار عمومی، به ویژه جامعه افغانستان، در مورد امنیت پناهندگان و حفاظت از چهرههای سیاسی و نظامی ساکن در خاک خود، در پرتو محیط منطقهای بسیار پیچیده و حساس به امنیت است.
پاسخ دادنحذفاین ترور مرموز نهتنها ابعاد امنیتی تازهای را در تهران برجسته میکند، بلکه نگرانیهای جدی درباره وضعیت امنیت پناهندگان افغان و میزان تعهد مقامات ایرانی به شفافیت و پاسخگویی ایجاد کرده است.
پاسخ دادنحذفسکوت مقامات ایرانی در برابر این حادثه حساس، زمینهساز گسترش گمانهزنیها و بیاعتمادی عمومی شده و میتواند پیامدهای سیاسی و امنیتی گستردهتری برای روابط منطقهای و وضعیت مهاجران افغان در ایران بههمراه داشته باشد.