نظرسنجی مجلس: ۸۴ درصد از ایرانیان از خرید خانه منصرف شده‌اند

 

نظرسنجی مجلس: ۸۴ درصد از ایرانیان از خرید خانه منصرف شده‌اند

داده‌های نظرسنجی ملی افکار عمومی مجلس ایران، که انتظارات تورمی را می‌سنجد، تصویری پیچیده‌تر از آنچه معمولاً تصور می‌شود را نشان می‌دهد. آمارهای رسمی مرکز آمار نشان می‌دهد که تورم خرید خودرو در ژانویه به رقم بی‌سابقه ۵۹ درصد رسیده و رکورد جدیدی را ثبت کرده است. در مقابل، تورم مسکن به ۳۳ درصد رسیده است که رقمی پایین‌تر از تورم خودرو است، اما همچنان قابل توجه است. این رقم در درجه اول منعکس کننده تورم اجاره بها است، اگرچه قیمت مسکن نیز روند مشابهی را دنبال می‌کند.

عمیق‌ترین تلخی در ناامیدی عمیقی نهفته است که در تمام سطوح جامعه ایران نفوذ کرده است. وقتی از شهروندان در مورد احتمال صاحب خانه شدن در سال آینده سوال شد، پاسخ‌ها آشکار بود. یک نظرسنجی انجام شده در نوامبر ۲۰۲۵ نشان داد که ۸۴ درصد از پاسخ دهندگان به طور واضح اظهار داشتند که "مطلقاً هیچ امکانی" برای خرید خانه وجود ندارد. برعکس، تنها ۲.۴ درصد از کسانی که هنوز امید زیادی به صاحب خانه شدن دارند، بخش بسیار کوچکی از جامعه را تشکیل می‌دهند.

در این زمینه، بازنشستگان بدبین‌ترین گروه بودند. یک الگوی ظاهراً منطقی از نتایج نظرسنجی پدیدار شد: هرچه فرد وضعیت اقتصادی خانواده خود را بدتر درک می‌کرد، احتمال خرید آپارتمان را بیشتر در نظر می‌گرفت.

برخی معتقد بودند که این همیشه صادق بوده است، اما بررسی داده‌های تاریخی خلاف این را نشان می‌دهد. ناامیدی در مورد صاحب‌خانه شدن به تدریج در بین ایرانیان با گذشت زمان افزایش یافته است.

 در پاییز و زمستان 2021، درصد کسانی که گفتند مطلقاً هیچ امیدی به خرید خانه ندارند، کمتر از 80 درصد بود و در فوریه همان سال به تقریباً 71.6 درصد رسید. با این حال، پس از سال 2022، این مانع روانی فرو ریخت و درصد ناامیدی مطلق به بیش از 86 درصد افزایش یافت.

نکته قابل توجه این است که حتی صاحبان خانه فعلی نیز دیگر امیدی به "تغییر" یا بهبود خانه‌های خود ندارند. حدود 79.7 درصد از صاحبان خانه گفتند که هیچ شانسی برای تغییر محل سکونت فعلی خود ندارند. این درصد در چهار سال گذشته تقریباً بدون تغییر باقی مانده است، که نشان می‌دهد بازار مسکن ایران عملاً در رکود است.

خودروها از رویاها پیشی می‌گیرند

وضعیت بازار خودرو ایران نیز بهتر از بازار مسکن نبود، با این تفاوت که این یک کالای مصرفی است که به یک دارایی سرمایه‌گذاری دست‌نیافتنی تبدیل شده است. وقتی در این نظرسنجی از ایرانیان پرسیده شد که آیا قصد خرید خودرو در سال آینده را دارند، ۷۵ درصد با قاطعیت پاسخ منفی دادند.

اختلاف طبقاتی در اینجا حتی بیشتر مشهود است. در میان کسانی که درآمدشان برای پوشش هزینه‌های روزمره زندگی کافی نیست، ۸۲.۸ درصد گفتند که ایده داشتن خودرو را کاملاً کنار گذاشته‌اند. حتی در میان کسانی که درآمدشان با هزینه‌هایشان برابری می‌کند، ۶۷.۲ درصد از خرید خودرو ابراز ناامیدی کردند. 

به عبارت ساده‌تر، درآمد متوسط ​​دیگر تضمینی برای مالکیت خودرو نیست. در مقابل، کورسوی امیدی در میان کسانی که در بخش خصوصی کار می‌کنند و افراد خوداشتغال وجود دارد که ممکن است بهتر بتوانند با خطرات بازار کنار بیایند.