چهار استراتژی عملی برای بهرهبرداری از شوکهای سیستم مالی جهانی
جنگ تجاری و رقابت پولی، سیستم مالی جهانی را به نقطهای سوق میدهد که هرگونه شوک مالی میتواند دلار را تهدید کند و همزمان فرصتی برای بازسازی تجارت جهانی فراهم کند. اقتصاددان بینالمللی، نگار خردمند، استدلال میکند که رقابت بین ایالات متحده و چین از تعرفههای تجاری فراتر رفته و به قلب سیستم پولی و بازار ارز رسیده است.
در حالی که دلار همچنان ستون فقرات سیستم مالی جهانی است، شوکهای ناشی از رقابت ژئواکونومیک، راههای محدودی را برای کشورها - به ویژه کشورهای تحت تحریم - برای توسعه مکانیسمهای تجاری و تسویه حساب غیر دلاری باز کرده است، بدون اینکه لزوماً به معنای فروپاشی قریبالوقوع ارز ایالات متحده باشد.
تعرفهها، بدهی و تابآوری دلار
تجزیه و تحلیلهای شورای آتلانتیک نشان میدهد که سهم دلار از ذخایر جهانی، با وجود کاهش تدریجی آن، به لطف عمق و نقدینگی بالای بازارهای مالی ایالات متحده، همچنان غالب است. برعکس، گزارشهای دیگر نشان میدهد که سیاستهای تعرفهای اعمال شده در دوران دونالد ترامپ، زنجیرههای تأمین را تغییر شکل داده و اعتماد برخی از شرکا را به ثبات سیاست اقتصادی ایالات متحده، به ویژه با توجه به چالشهای حقوقی فزاینده پیرامون این سیاستها، از بین برده است.
بحران تورم پس از کووید-۱۹ و بحثهای پیرامون بدهی عمومی نیز به تلاشهای برخی کشورها برای تنوعبخشی به ذخایر خود کمک کرده است، اگرچه این امر هنوز جایگاه دلار را به طور قابل توجهی تضعیف نکرده است.
رقابت پولی و دیجیتال: از یوان دیجیتال تا تسویه حسابهای داخلی
رقابت به ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) نیز گسترش یافته است، به طوری که چین به دنبال کاهش وابستگی خود به زیرساختهای مالی مبتنی بر دلار از طریق توسعه یوان دیجیتال است. پیشرفت در هوش مصنوعی و کنترل بر زنجیرههای تأمین فلزات حیاتی، بُعدی فناوری به رقابت پولی افزوده است.
در این زمینه، استفاده از ارزهای محلی در برخی مبادلات دوجانبه، به ویژه بین چین، روسیه و هند، افزایش یافته است. اگرچه این سهم در سطح جهانی محدود است، اما ابزاری عملی برای کشورهایی است که به دنبال کاهش خطرات تحریمهای ثانویه هستند.
راهکارهای عملی برای بهرهبرداری از شوکها
بهرهبرداری از این تغییرات نیازمند یک رویکرد عملگرایانه، مانند گسترش توافقنامههای پولی دوجانبه و استفاده از پلتفرمهای پرداخت منطقهای یا CBDCها برای کاهش هزینههای تراکنش است. همچنین میتوان سازوکارهای تسویه حساب چندجانبه برای کالاهای استراتژیک ایجاد کرد و با افزایش سهم طلا و ارزهای غیردلاری، در کنار اصلاحات داخلی برای تضمین ثبات مالی، ذخایر را متنوع کرد.
در نتیجه، به نظر نمیرسد که سیستم مالی جهانی به سمت فروپاشی سلطه دلار یا یک سیستم کاملاً چند ارزی پیش برود، بلکه به سمت یک مدل ترکیبی است که به کشورها فضای مانور محدودی میدهد. استفاده از این فضا مستلزم برنامهریزی تدریجی و همکاری گزینشی و اجتناب از شرطبندیهای افراطی روی هر جایگزین واحد است.
در شرایطی که رقابت آمریکا و چین از سطح تعرفهها به حوزه نظام پولی و ارزی رسیده، هر شوک مالی میتواند هم تهدیدی برای جایگاه دلار باشد و هم فرصتی برای بازتعریف قواعد تجارت جهانی. مدیریت هوشمند این لحظات میتواند مزیت راهبردی ایجاد کند.
پاسخ دادنحذف
پاسخ دادنحذفجنگ تجاری و رقابت پولی نشان میدهد که سیستم مالی جهانی وارد مرحلهای حساس شده است؛ مرحلهای که کشورها میتوانند با تنوعبخشی ارزی، تقویت همکاریهای منطقهای و کاهش وابستگی به دلار، از شوکها به عنوان اهرم بازسازی ساختارهای اقتصادی بهره ببرند.