تحریم ها ایران را از استفاده از فرصت های بانک سرمایه گذاری زیرساخت آسیا باز می دارد

 تحریم ها ایران را از استفاده از فرصت های بانک سرمایه گذاری زیرساخت آسیا باز می دارد

مرکز مطالعات مجلس ایران در تازه ترین گزارش خود به تحلیل ساختار و عملکرد بانک سرمایه گذاری زیرساخت آسیایی پرداخت و تحریم ها را مهم ترین چالش پیش روی ایران در بهره مندی از فرصت های ارائه شده توسط این بانک در حوزه تامین مالی اعلام کرد.

در گزارش مرکز مطالعات آمده است: بانک سرمایه گذاری زیرساختی آسیایی که به تازگی تأسیس شده است، تمرکز خود را بر کاهش شکاف زیرساختی در آسیا گذاشته است. در این راستا و از نظر قوانین تجاری سعی شده است حداکثر هماهنگی را با سایر بانک های چندجانبه به ویژه بانک جهانی و بانک توسعه آسیایی برقرار کند.

تامین مالی بخش مهمی از پروژه های انجام شده توسط این بانک در پنج سال گذشته با مشارکت و همکاری بانک جهانی و بانک توسعه آسیایی بوده است. این به معنای همکاری نزدیک این نهاد با موسسات مالی سنتی و چندجانبه است.

مرکز مطالعات افزود: این بانک از ابتدای فرآیند تامین مالی در دی ماه 1395 تا دسامبر 2022، 166 پروژه را به ارزش 31.9 میلیارد دلار تصویب کرد. 151 مورد از این پروژه ها به ارزش 29.3 میلیارد دلار به طور مشترک با موسسات همکار به ویژه بانک جهانی و بانک توسعه آسیایی تمویل شد.این بانک رویه های سخت گیرانه ای را به ویژه در خصوص محیط زیست در فرآیند ارزیابی پروژه اعمال می کند.

مهمترین چالش پیش روی ایران برای بهره مندی از فرصت های تامین مالی این بانک، ادامه تحریم های آمریکا است. این بانک اگرچه خود را متعهد به تبعیت از تحریم های آمریکا نمی داند، اما پس از اعمال تحریم ها علیه روسیه و میانمار، همکاری جدیدی با آنها انجام نداد و همان مسیر بانک جهانی را ادامه داد.

تحریم های آمریکا علیه ایران در محدوده تحریم های ثانویه با اثرات فراسرزمینی قرار می گیرد و در مقایسه با تحریم های اعمال شده علیه روسیه و میانمار بسیار شدیدتر است. اما در عین حال تحریم های اعمال شده علیه ایران در دوره ترامپ نه از سوی سازمان ملل، بلکه توسط آمریکا اعمال شد و هیچ مبنای قانونی در نهادهای بین المللی ندارد. چین به عنوان مهم‌ترین عضو این بانک همکاری در اجرای این تحریم‌ها را بر اساس قانون ضد تحریم‌های خارجی ممنوع کرده است.

در نتیجه ایران راه سختی برای دریافت منابع مالی از این بانک خواهد داشت. این بانک در گذشته درخواست های ایران برای تامین مالی برخی پروژه های شهری را رد کرده بود.رد درخواست‌های ایران در حالی صورت می‌گیرد که این بانک ملزم به تبعیت از تحریم‌های آمریکا نیست، بلکه بر اساس درخواست وام گیرنده مجبور به ارائه وام «به ارزهای دیگر» است. این بانک تاکنون وام هایی به یورو، رنمینبی (یوآن) و ارزهای محلی مانند روپیه هند و روپیه اندونزی ارائه کرده است.

مرکز مطالعات مجلس ایران می گوید ایران به تفاهمات موقت مهمی با آمریکا دست یافته است. دامنه این نوع تفاهم می‌تواند شامل عدم اعتراض آمریکا به دریافت منابع مالی از بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت در پروژه‌هایی که مشمول تحریم‌ها نیستند نیز باشد. اکثر پروژه های ایران که نیاز به تامین مالی از سوی نهادهای بین المللی دارند، جزو پروژه های بشردوستانه طبقه بندی می شوند و مشمول تحریم نمی شوند.

بنابراین ایران می‌تواند برای دریافت منابع مالی از این بانک بر پروژه‌های غیرتحریمی تمرکز کند، بر پرداخت منابع به ارزهای دیگر تمرکز کند و منافع یکی از اعضای اصلی بانک را در این پروژه‌ها مشارکت دهد.در این فرآیند، تعامل با چین و هند به عنوان دو عضو اصلی بانک از اهمیت ویژه ای برخوردار است و به نوعی با توجه به تفاهمات موقت با ایالات متحده، عدم وجود مخالفت و فشار از سوی ایالات متحده   روی بانک را تضمین می کند.