صادرات فرش ایران رو به مرگ است.. دلیلش چیست؟

 

صادرات فرش ایران رو به مرگ است.. دلیلش چیست؟

صنعت فرش ایران در حالی با بحران شدیدی مواجه است که آخرین آمار حاکی از آن است که صادرات فرش ایران به کمترین میزان خود در 30 سال گذشته رسیده است. بر اساس آخرین آمار مرکز تجارت جهانی، حجم صادرات فرش ایران (با تعرفه گمرکی 5701) در سال 2023 به حدود 44 میلیون دلار رسیده است. در اینجا این سؤال باقی می‌ماند که چرا صنعت فرش ایران که قدمتی به چندین قرن پیش دارد، با چنین شرایط سختی مواجه است؟

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارشی اعلام کرد که احتمالا دلیل اصلی تحریم ایران است. داده های گمرک ایران نشان می دهد که در اوایل دهه 90 صادرات ایران به سقف دو میلیارد دلار رسیده است.در سال‌های بعد ارزش صادرات ایران بین 500 تا 600 میلیون دلار بود، اما پس از اعمال تحریم‌ها بر ایران، حجم صادرات فرش ایران به طور مستمر رو به کاهش گذاشت تا اینکه در پنج سال گذشته به کمتر از 100 میلیون دلار رسید. سال هاست و این به معنای خروج فرش ایرانی از بازارهای جهانی است.

خروج ایران از بازارهای جهانی به کشورهایی مانند چین، هند، نپال، مصر و پاکستان اجازه داد تا محصولات خود را به عنوان جایگزینی برای فرش ایرانی در بازار عرضه کنند. در صورت ادامه این روند، ممکن است فرش ایرانی برای همیشه جایگاه خود را در بازارهای غربی از دست بدهد.

بسیاری از کارشناسان بر این باورند که عدم حضور ایران در بازار جهانی فرش آثار جبران ناپذیری بر جای خواهد گذاشت. در همین زمینه رضا حاجی آقامیری، فعال صنعت فرش و صادرکننده مطرح، درباره وضعیت فرش ایران گفت: شرایط صادرات فرش مانند ساختمانی است که آن را تخریب کردیم و باید آن را بازسازی کنیم. واقعیت این است که بازارهایی که در گذشته بر آنها تسلط داشتیم، امروز در اختیار رقبا قرار گرفته اند و به دست آوردن مجدد این بازارها در کوتاه مدت آسان نخواهد بود.

آقامیری افزود: بازرگانان در نمایشگاه ها شرکت کنند و فرش ایرانی را به نمایش بگذارند. زمانی که صادرات به دلیل تحریم ها تا این حد کاهش یابد، ادامه فعالیت غیرممکن می شود. باید شرایطی فراهم شود تا تجار با هزینه کم به کشورهای دیگر سفر کنند. علاوه بر این، حضور در نمایشگاه های بین المللی مستلزم ویزا از کشورهای میزبان است، موضوعی که چالش های بیشتری را برای تجار ایجاد می کند.

وی در زمینه صادرات فرش گفت: صادرات فرش ایران امروز حدود 40 میلیون دلار است که معادل 300 خودروی خارجی در حال حاضر در ایران به فروش می رسد. این مثال به خوبی وضعیت این صنعت باستانی را نشان می دهد. به نظر من این اعداد برای صادرات فرش صفر است که قبلاً از 1.7 میلیارد دلار در سال فراتر می رفت.

آقامیری با اشاره به اینکه یکی از مشکلاتی که صادرکنندگان با آن مواجه هستند درک ضعیف مسئولان دولتی از روند صادرات است، تصریح کرد: با بررسی مکاتباتی که با مسئولان دولتی صورت گرفت، مشخص شد که مشکلات صادرکنندگان طی 15 سال گذشته تغییری نکرده است و به نظر می رسد که هنوز عزم جدی در بین مسئولان برای حل این مشکل وجود ندارد.

وی ادامه داد: در همه کشورهای دنیا فعالان تلاش زیادی برای صادرات بدون توجه به بازدهی مالی دارند. صادرات فرش از چند جهت از اهمیت بالایی برخوردار است. اولاً تولید فرش به منابع ارزی کلان نیاز ندارد و دوم اینکه می تواند موجب رونق مالی کشور شود. علاوه بر این، صادرات فرش می تواند فرصت های شغلی را از طریق زنجیره ارزش ایجاد کند و فرصت هایی را برای بخش بزرگی از مردم فراهم کند.

آیا یک میلیون شغل از بین می رود؟

اکامیری با تاکید بر اهمیت ایجاد فرصت های شغلی در کشور گفت: تعداد زیادی از شهروندان در صنعت فرش مشغول به کار هستند. توقف صادرات می تواند منجر به از بین رفتن شغل این افراد شود که مشکلات سیاسی و اجتماعی را برای کشور به همراه خواهد داشت.

وی ادامه داد: تولید فرش می تواند بیش از یک میلیون شغل مستقیم ایجاد کند و زنجیره ارزش مرتبط فرصت های شغلی بیشتری ایجاد می کند. برای درک اهمیت این مشاغل باید بدانیم که برخی از مراکز استانی ایران دارای جمعیتی بین 300 تا 700 هزار نفر هستند، بنابراین افزایش صادرات فرش می تواند به حل معضل بیکاری در کشور کمک کند.

فرش ایرانی تنها یک کالا نیست، بلکه ثمره تلاش صنعتگران ایرانی در طول قرن هاست و نماینده سفیر ایران در خانه های شهروندان در سراسر جهان است و فرهنگ، هنر و تاریخ ایرانی را به شکلی ملموس بازتاب می دهد.