جریان آب تهدیدآمیز.. طالبان در حال ساخت یک سد جدید بر روی رودخانه ای است که با ایران مشترک است

جریان آب تهدیدآمیز.. طالبان در حال ساخت یک سد جدید بر روی رودخانه ای است که با ایران مشترک است

 با افتتاح سد «بشدان» در افغانستان، مسیر رودخانه «هری رود» که منبع اصلی تامین آب شرب استان خراسان رضوی به شمار می‌رود، تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

رودخانه هری رود پس از عبور از افغانستان به مرز ایران می رسد و منبع اصلی آب آشامیدنی بیش از دو میلیون ایرانی ساکن استان خراسان رضوی است. اما اکنون دولت افغانستان بر روی یکی از سرشاخه های اصلی رودخانه هری رود در نزدیکی شهر هرات بند بنام «پشدان» ساخته و شروع به پرکردن بند کرده است.

یک دهه پس از ساخت سد سلما، این دومین سدی است که بر روی رودخانه هری رود ساخته می شود و جریان آب به ایران و ترکمنستان را تحت تاثیر قرار می دهد. یک شرکت آذربایجانی با 18 ساعت کار، روند ساخت سد بشدان را تا رسیدن به مرحله پر شدن در روزهای اخیر تسریع کرد. طالبان می گویند که بند «بشدان» ۱۳ هزار هکتار زمین زراعتی را آبیاری می کند، اما تجربه بندسازی ثابت کرده است که صدها هزار هکتار از زمین های پایین رودخانه در افغانستان به دلیل کمبود آب از بین می رود.

وزارت انرژی و آب افغانستان اعلام کرد که ساخت بند بر روی رودخانه هری رود در بند «سلما» و «پشدان» متوقف نمی شود، بلکه کار برای ساخت دو بند دیگر «تربل» و «غفغان» در جریان است. ” سدها این در حالی است که محمد امینی یکی از کارشناسان دیپلماسی خاطرنشان کرد که سد ابزاری است که جایگاه افغانستان را بالا می برد و دیپلماسی باید قبل از پرکردن سدها و نه بعد از آن برای تضمین حقوق مردم ایران کار کند.

رسول میراینی کارشناس دیپلماسی آب نیز به نوبه خود معتقد است که حقوق ایران از رودخانه های مشترک تنها با یک برنامه دیپلماتیک قوی قابل دستیابی است. وی می افزاید که اگرچه سد پشدان پر شده است، اما دیپلماسی قوی می تواند حقوق مردم ایران را تضمین کند.

دانشگاه تربیت مدرس در گزارش خود تحت عنوان "مبانی مذاکره در دیپلماسی آب" مدل موفقی را برای مذاکره بین المللی با افغانستان ارائه کرد که شامل گروه بندی موضوعات آب، انرژی، مواد معدنی و پناهندگان در یک بسته است. این می تواند به احیای حقوق آب ایران کمک کند.