با افزایش مهاجرت و تشدید بحران حقوق و دستمزد، ایران با کمبود شدید پرستار مواجه است.

 با افزایش مهاجرت و تشدید بحران حقوق و دستمزد، ایران با کمبود شدید پرستار مواجه است.

احمد نجاتیان، رئیس سازمان نظام پرستاری ایران می‌گوید بر اساس استانداردهای جهانی، به ازای هر تخت بیمارستانی باید ۳.۵ پرستار وجود داشته باشد، در حالی که نسبت پرستار به تخت در ایران تنها حدود ۱.۸ است.

موارد فوق نشان می دهد که نسبت پرستار به تخت در ایران در مقایسه با کشورهای توسعه یافته بسیار کمتر است. در مورد این اعداد گزارش های مختلفی وجود دارد. سال گذشته قاسم ابوطالبی، نایب رئیس هیئت مدیره نظام پرستاری، نسبت پرستار به تخت در ایران را حدود 0.9 عنوان کرده بود، در حالی که در برخی مناطق جنوبی مانند خوزستان، این نسبت به دلیل مهاجرت به کشورهای حاشیه خلیج  حدود 0.5 است.

یکی از عوامل اصلی تشدید این بحران مهاجرت پرسنل پزشکی و پرستاری به خارج از کشور است. رئیس سابق سازمان نظام پرستاری در نبود آمار دقیق و مشخص از میزان مهاجرت پرستاران، سال گذشته از افزایش دو برابری مهاجرت خبر داد و روزانه تقریباً 5 تا 6 پرستار از ایران خارج می شوند. وی تاکید کرد: آلمان و دانمارک از جمله کشورهایی هستند که پذیرای تعداد زیادی پرستار ایرانی هستند.

به گفته محمد شریفی مقدم، دبیرکل سازمان خانه پرستاری سالانه حدود ۲۵۰۰ پرستار از ایران مهاجرت می کنند. وی پیش از این به روزنامه شرق گفته بود: «پرستاران فعلی انگیزه ای برای ادامه کار ندارند، در بسیاری از کشورهای دنیا این حرفه یکی از پردرآمدترین حرفه ها محسوب می شود. با توجه به اینکه این حرفه سخت، پرخطر، مسئولیت پذیر و پر فشار است، در اروپا پرستاران حدود 3000 تا 4000 یورو در آمریکا درآمد دارند در حالی که به طور متوسط ​​در آمریکا حدود 5 دلار در ماه درآمد دارند. علاوه بر این، تعداد پرستاران در این کشورها کافی است و این به معنای فشار کمتری نسبت به آنچه در ایران با آن مواجه هستیم، است.

در همین زمینه، قاسم ابوطالبی، نایب رئیس هیئت مدیره نظام پرستاری، گزارش داد که در سال 2023، تقریباً 3000 نفر برای دریافت گواهینامه «صداقت حرفه‌ای» از سازمان نظام پرستاری اقدام کردند. بر اساس اطلاعات موجود، حدود 2200 نفر از کسانی که گواهینامه صداقت حرفه ای را دریافت کرده اند، از کشور خارج شده اند. این آمار عمیقا نگران کننده است. لازم است همه دست اندرکاران برای رفع ریشه های این پدیده همکاری کنند و راهکارهای مناسب برای حفظ پرستاران در کشور ارائه دهند.

جبران کمبود پرستار

بر اساس گزارش شورای نظام پرستاری، سالانه بین 4000 تا 6000 پرستار بازنشسته می شوند، بدون اینکه برنامه ای برای جایگزینی آنها وجود داشته باشد. برای جبران بخشی از این کمبود، وزارت بهداشت ایران برنامه‌ای برای استخدام 25000 نفر در بخش بهداشت از جمله حدود 12000 پرستار اعلام کرد. با این حال، این اعداد تنها بخشی از کمبود فعلی را پوشش خواهند داد که نیازمند برنامه‌های جامع و حمایت بیشتر از جامعه پرستاری کشور است.

احمد نجاتیان آبان ماه سال گذشته خاطرنشان کرد: وزارت بهداشت اعلام کرد که در طول یک سال 1500 پرستار شغل خود را ترک کرده اند، علاوه بر این، حدود 500 پرستار به خارج از کشور مهاجرت کرده اند. نجاتیان تصریح کرد: زمانی که با کمبود نیروی کار مواجه هستیم، اضافه کاری را به پرستاران تحمیل می کنیم. وی افزود: به دلیل کمبود نیروی کار، پرستاران نمی توانند از قانون مشاغل سخت بهره مند شوند و پس از 25 سال خدمت نمی توانند بازنشسته شوند.

نجاتیان از ناتوانی دولت در تامین منابع برای استخدام پرستاران جدید ابراز نارضایتی کرد و گفت: پرستاران مجبورند به جای سه نفر دیگر کار کنند و اضافه کار اجباری انجام دهند. این وضعیت به دلیل محدودیت منابع مالی بیمارستان هاست چرا که به ازای هر ساعت اضافه کاری فقط 25 هزار تومان به پرستاران پرداخت می شود. بیمه ها نیز قبوض بیمارستانی را پرداخت نمی کنند و حقوق و پاداش پرستاران 7 تا 12 ماه به تاخیر می افتد.

روزنامه شرق می نویسد: برای رفع کمبود پرستاری در ایران باید راه حل های ساختاری و بلندمدت به جای راه حل های موقت اتخاذ شود. این امر شامل افزایش جذب دانشجویان برای تحصیل در رشته پرستاری، بهبود شرایط کار و زندگی، ایجاد انگیزه برای ماندن در کشور، اجرای موثر قوانین حمایتی، بهبود محیط کار برای پرستاران و ارائه مشوق های مالی و غیرمالی است. توجه به این موضوعات می تواند به ارتقای کیفیت خدمات بهداشتی و درمانی در کشور کمک کند.