«زلزله خاموش»... هزاران مکان تاریخی در ایران به دلیل فرونشست زمین در معرض نابودی هستند

 «زلزله خاموش»... هزاران مکان تاریخی در ایران به دلیل فرونشست زمین در معرض نابودی هستند

اماکن تاریخی در ایران تحت تأثیر پدیده‌ای به نام «زلزله خاموش» قرار دارند که ناشی از پدیده «فرونشست زمین» است. وزیر میراث فرهنگی و گردشگری ایران در جلسه هیئت دولت که روز یکشنبه برگزار شد، گزارش مفصلی از وضعیت فرونشست زمین در کشور ارائه کرد.

بر اساس این گزارش که متن کامل آن در رسانه‌های ایران منتشر نشده است، تقریباً ۴۰۰۰ مکان میراثی در ایران، از جمله اماکن تاریخی، موزه‌ها، روستاهای باستانی و مناطق گردشگری، در معرض تهدید این پدیده قرار دارند. نکته قابل توجه این است که این گزارش هنوز توسط مرجع مسئول میراث فرهنگی منتشر نشده و علیرغم جدی بودن موضوع، به صورت عمومی منتشر نشده است.

فرونشست زمین در نتیجه استخراج بیش از حد و بی‌رویه آب‌های زیرزمینی رخ می‌دهد که مستلزم مداخله سازمان‌های مختلف دولتی مانند وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی و مجلس شورای اسلامی است. این علاوه بر نقش خود جامعه، به ویژه از طریق مصرف آب‌های زیرزمینی برای مصارف کشاورزی است که می‌تواند در تشدید یا کاهش این پدیده نقش داشته باشد.

علی بیت‌اللهی، رئیس گروه زلزله و مدیریت ریسک در مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، به روزنامه دنیای اقتصاد گفت که تهیه این گزارش گامی مثبت است و خاطرنشان کرد که اگر این بناهای تاریخی از بین بروند، نمی‌توان آنها را جایگزین کرد. او بر حساسیت اثرات رانش زمین بر اماکن تاریخی، با توجه به دشواری جایگزینی آنها در مقایسه با زیرساخت‌های شهری مانند خطوط لوله نفت و گاز، تأکید کرد.

وی خاطرنشان کرد که رئیس جمهور ایران دستوراتی برای تشکیل کمیته ویژه‌ای در هیئت دولت برای رسیدگی تخصصی به این موضوع صادر کرده است. بیت‌اللهی بر لزوم اولویت‌بندی اقدامات درمانی بر اساس استان‌های مختلف مانند اصفهان، سمنان، زنجان، یزد، فارس و سایر استان‌ها تأکید کرد و خواستار اجرای اقدامات احتیاطی مهندسی برای کاهش خطرات تهدیدکننده این نمادهای میراثی شد.

او تأکید کرد که تجربیات بین‌المللی موفقی در مدیریت رانش زمین وجود دارد، اما با تأسف خاطرنشان کرد که هیچ اقدام خاصی برای حفاظت از اماکن تاریخی در هیچ یک از مناطق آسیب‌دیده ایران که شخصاً از آنها بازدید کرده است، ندیده است. او در پایان گفت: «طرح این موضوع توسط وزیر میراث فرهنگی در هیئت دولت می‌تواند آغاز اقدام عملی ملموس باشد، زیرا این بناهای تاریخی نشان دهنده امانتی برای نسل‌های آینده و ریشه‌های هویت ما هستند.»