استان اصفهان ایران در حال مبارزه با پدیده فرونشست زمین است.
استان اصفهان ایران در حال مبارزه با پدیده فرونشست زمین است.
اصفهان یکی از خطرناکترین استانهای ایران در مواجهه با رانش زمین است. این استان با قیمتهای فعلی، به استثنای نفت، دومین سهم بزرگ از تولید ناخالص داخلی (GDP) را دارد و با جمعیتی بالغ بر ۵ میلیون نفر، مقصد اصلی گردشگری داخلی و خارجی است.
رانش زمین ناشی از مصرف بیش از حد منابع آب زیرزمینی است. در سالهای گذشته، گسترش فعالیتهای کشاورزی در اطراف اصفهان، خشک شدن رودخانه زایندهرود و کاهش بارندگی منجر به افزایش مصرف منابع آب زیرزمینی شده است. این عوامل در رانش زمین این شهر نقش داشتهاند. سایر شهرهای ایران نیز به دلایل مشابه موارد مشابهی را تجربه کردهاند.
دانشمندان علوم زمین و محققانی که در حال بررسی بحران رانش زمین هستند، هشت راه حل خاص برای کاهش این پدیده در اصفهان پیشنهاد کردهاند: کنترل مصرف آب از ۴۰۰۰ چاه در فاصله ۴۰۰ متری از رودخانه زایندهرود؛ تعیین موقعیت ۱۲۰۰ سد جمعآوری آب در بالادست رودخانه زایندهرود؛ نظارت بر مصرف آب از چاههای مجاز در شهر با نصب کنتور؛ تنظیم کشاورزی کمبازده و از نظر اقتصادی غیربهینه؛ مدیریت مصرف آب در همه سطوح، به ویژه در بخش کشاورزی؛ کاهش مصرف آب در چاههای ویلا؛ مدیریت آب خاکستری صنعتی برای تزریق مجدد آن به آبهای زیرزمینی؛ و افزایش تابآوری ساختمانهای در معرض خطر.
در همین زمینه، مهدی جمالی نژاد، استاندار اصفهان، در مصاحبه با روزنامه دنیای اقتصاد درباره وضعیت فرونشست زمین در استان گفت: «در حال حاضر، نرخ سالانه فرونشست زمین در این استان به ۱۵ تا ۱۸ سانتیمتر رسیده است و ۳۱ شهر استان با این پدیده مواجه هستند. این بحران از یک زلزله بالقوه به یک آتشفشان فعال تبدیل شده است که مناطق شهری را در بر میگیرد. در حال حاضر، تقریباً یک میلیون نفر در اصفهان در معرض خطر اثرات فرونشست زمین هستند. جلوگیری از فرونشست زمین در این استان آسان نیست.»
توضیح استاندار اصفهان از وضعیت فرونشست زمین، به ویژه در شهر اصفهان، نشان میدهد که این مشکل از یک بحران محدود به استان به یک بحران ملی تبدیل شده است. استان اصفهان بر اساس دادههای سال ۲۰۲۱، ۶.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور، بدون احتساب نفت، را به خود اختصاص داده است که پس از تهران، دومین سهم بزرگ را در بین استانها دارد. در عین حال، اصفهان یکی از قدیمیترین و تاریخیترین شهرهای ایران است و بیشترین آثار تاریخی ثبتشده بینالمللی را در خود جای داده است.
بین حفظ باغها و تمدن اصفهان
بهرام نادی، متخصص ژئوتکنیک و عضو کارگروه فرونشست زمین اصفهان، در مصاحبهای با «دنیای اقتصاد»، تأکید کرد که فرونشست زمین در اصفهان و سایر شهرهای ایران را میتوان «تب بیمار» دانست. تب، اگرچه ناراحتکننده است، اما نمیتوان آن را خود بیماری دانست؛ بلکه نشانهای از یک بیماری مزمن است. وی افزود: «اگرچه فرونشست زمین چالشهای زیادی ایجاد میکند، اما مشکل اصلی نیست. مشکل واقعی در کاهش سطح آبهای زیرزمینی است که تداوم زندگی را در بسیاری از مناطق تهدید میکند.»
وی ادامه داد: طی ۵۰ سال گذشته بیش از ۳۰۰ کیلومتر از قنوات بزرگ استان اصفهان خشک شده است. در دهه ۵۰ هر جایی که حفاری میکردید، در عمق ۸ متری به آب میرسیدید. اکنون در نزدیکی بستر رودخانه، برای رسیدن به آب باید چاههایی با عمق بیش از ۱۵۰ متر حفر شود. این یعنی سطح آبهای زیرزمینی در استان بیش از ۱۰۰ متر کاهش یافته است. زندگی بدون آب غیرممکن است؛ بحران فعلی شهرهای کشور، بحران آب است.
نادی در مورد راهکارهای ممکن برای توقف پدیده فرونشست در اصفهان گفت: «در این مرحله، باید یک انتخاب انجام شود. به عنوان مثال، در بالادست رودخانه زاینده رود، ۲۵ متر مکعب آب در ثانیه از سد رها میشود که ۱۲ متر مکعب آن به تصفیهخانه میرسد، در حالی که ۱۳ متر مکعب برای آبیاری باغهایی که ۲۰ سال پیش وجود نداشتند، استفاده میشود. در اینجا باید تصمیم گرفته شود که آیا حفظ شهر اصفهان و تمدن چند هزار ساله آن در اولویت است یا حفظ این باغها.»
این متخصص ژئوتکنیک تأکید کرد که فقدان حکمرانی آب در ایران منجر به اتخاذ سیاستهای متناقض توسط نهادهای مختلف شده است. در حالی که اصفهان با چالشهای کمبود آب روبرو است، وزارت راه و مسکن در حال اجرای پروژهای برای ساخت ۳۰ هزار واحد مسکونی در قالب طرح ملی مسکن در اطراف شهر و ۳۰ هزار واحد دیگر در فولادشهر است. در حالی که این پروژهها با هدف جلوگیری از افزایش قیمت مسکن اجرا میشوند، ساکنان بیشتری را به اصفهان جذب کرده و بحران آب منطقه را تشدید میکنند، در حالی که بودجه سرمایهگذاری شده در این پروژهها میتوانست برای اصلاح الگوهای مصرف آب در بخشهای مختلف استفاده شود.
بواسطة ali mashadi
on
شهریور ۲۵, ۱۴۰۴
Rating:
پدیده فرونشست زمین در اصفهان نه تنها تهدیدی جدی برای زیرساختهای شهری و تاریخی است، بلکه میتواند اقتصاد محلی و جایگاه گردشگری استان را نیز به خطر بیندازد.
پاسخ دادنحذف
پاسخ دادنحذفکارشناسان هشدار میدهند که اگر مدیریت منابع آب و زمین در اصفهان اصلاح نشود، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی فرونشست میتواند به بحرانی ملی برای ایران تبدیل شود.