گزارش رسمی: کاهش تولید خودرو در ایران با روی آوردن شرکت‌ها به سمت مونتاژ

گزارش رسمی: کاهش تولید خودرو در ایران با روی آوردن شرکت‌ها به سمت مونتاژ

صنعت خودروسازی ایران با چالش‌های مختلفی روبرو است که منجر به کاهش تولید از هدف تعیین‌شده در برنامه سالانه شده است، در حالی که سیاست‌ها به گونه‌ای اجرا می‌شوند که به نفع شرکت‌های مونتاژ باشد.

خبرگزاری ایرنا گزارش داد که مرکز پژوهش‌های مجلس ایران اخیراً گزارشی با عنوان «پایش دوره‌ای شاخص‌های تعیین‌کننده وضعیت صنعت خودرو» منتشر کرده است که در آن آمده است که میانگین ارز مصرفی برای تولید هر خودرو در داخل کشور ۲۰۰۰ دلار است .در این گزارش تأکید شده است که نبود یک سیستم تشویقی مؤثر و منسجم، به‌ویژه در مورد ساختار گمرکی، صنعت خودروسازی ایران را به سمت مونتاژ سوق داده است.

تولید خودرو در ایران به دلیل عدم تطابق بین هزینه واقعی تولید و سیستم قیمت‌گذاری اجباری، علاوه بر هزینه‌های اولیه بالا و حاشیه سود پایین، کاهش یافته است که شرکت‌های خودروسازی را به تولید خودروهای مونتاژ شده بیشتر ترغیب کرده است. گزارش بانک مرکزی نیز این موضوع را تأیید می‌کند.

برای شرکت‌های خودروسازی ایرانی، مونتاژ یک راه‌حل کوتاه‌مدت و کم‌هزینه برای ادامه فعالیت است كه به آنها اجازه می‌دهد محصولات را سریع‌تر و بدون متحمل شدن خطرات تولید، به بازار عرضه کنند. چالش‌های اقتصادی، تحریم‌ها، فقدان زیرساخت‌های فناوری و حمایت ناکافی دولت، شرکت‌های خودروسازی را از تولید و توسعه دور کرده و آنها را به چیزی بیش از کارخانه‌های مونتاژ بزرگ تقلیل داده است.

آخرین گزارش بانک مرکزی ایران نشان می‌دهد که صنایع حمل و نقل و خودروسازی از ابتدای سال تا 7 نوامبر، 5.296 میلیارد دلار از طریق مرکز مبادله ارز و طلا ایران دریافت کرده‌اند که 21 درصد از کل ارز تخصیص یافته به صنایع را تشکیل می‌دهد. کل ارز تخصیص یافته به صنایع در این دوره از 25.503 میلیارد دلار فراتر رفته است.

نگاهی دقیق‌تر به تخصیص ارز نشان می‌دهد که بیش از نیمی از منابع اختصاص یافته به صنعت خودروسازی ایران در حال حاضر به شرکت‌هایی اعطا می‌شود که عمدتاً در مونتاژ خودروهای خارجی مشغول هستند، نه تولید واقعی. این بدان معناست که سهم این مونتاژکاران از منابع تقریباً دو برابر شده است.

بررسی آمار تولید سه خودروساز بزرگ ایران در نیمه اول سال، کاهش 12 درصدی را در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته نشان می‌دهد. ایران خودرو، سایپا و پارس خودرو ۴۰۴,۴۶۱ دستگاه خودرو تولید کردند که ۵۶,۱۲۲ دستگاه کمتر از دوره مشابه است. با وجود این کاهش، ایران خودرو روند تولید مثبتی را تجربه می‌کند.

امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، در مورد دلایل تغییر به سمت مونتاژ توسط خودروسازان، به ایرنا گفت که سیاست‌ها و مقررات اعمال شده توسط مجلس و دولت، تولیدکنندگان را به سمت مونتاژ سوق می‌دهد. وی افزود که علاوه بر شرکت‌های مونتاژ، دو خودروساز بزرگ، سایپا و ایران خودرو، نیز به سمت مونتاژ حرکت می‌کنند و خطوط تولید داخلی باقی مانده با ضرر فعالیت می‌کنند.این کارشناس در ادامه توضیح داد که انباشت ۳۰۰ تریلیون تومان ضرر توسط دو شرکت بزرگ به دلیل سیستم قیمت‌گذاری اجباری، تولید را کند کرده است.

وی در پایان اظهار داشت که شرکت‌های مونتاژ در حال سودآوری هستند و نتایج سیاست‌های اجرا شده در چهار سال گذشته نشان دهنده روند کلی به سمت مونتاژ است. او می‌پرسد: آیا سرکوب تولید داخلی به این شکل ضروری بود تا مونتاژکاران و واردکنندگان بتوانند سود ببرند؟

کاکایی می‌گوید این روند به سمت مونتاژ منجر به این شده است که قطعات تولید داخل حداکثر به ۲۰ درصد برسند، در حالی که رفتار بخش خصوصی تابع استانداردها و دستورالعمل‌های تعیین‌شده توسط دولت است.