مطبوعات ایران: واردات آب یا حمل و نقل داخلی؟ بحثی رو به رشد در ایران در مورد چگونگی مقابله با بحران خشکسالی

مطبوعات ایران: واردات آب یا حمل و نقل داخلی؟ بحثی رو به رشد در ایران در مورد چگونگی مقابله با بحران خشکسالی

تشدید بحران آب در ایران منجر به اظهارات و مواضع متناقضی از سوی مقامات و کارشناسان این حوزه شده است. در جدیدترین این اظهارات، عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، موضوع واردات آب را مطرح کرد و اعلام کرد که واردات فیزیکی آب از کشورهای همسایه اکنون در دستور کار قرار دارد و مذاکرات در حال انجام است. او همچنین به دنبال کردن واردات «آب مجازی» با واردات محصولات پرمصرف آب اشاره کرد.

وزیر ایران در زمانی موضوع واردات آب را مطرح می‌کند که با پیچیدگی‌های متعددی همراه است. این روش نسبت به پروژه پیشنهادی انتقال آب از دریای عمان، مقرون به صرفه‌تر است. با این حال، فعالان بخش آب معتقدند که این گزینه نباید به طور کامل کنار گذاشته شود و می‌تواند به عنوان یک راه حل اضطراری مناسب در مواقع کمبود آب مورد استفاده قرار گیرد.

ملاحظات اقتصادی، اجتماعی، حقوقی و زیست‌محیطی متعددی در مورد واردات آب از سایر کشورها وجود دارد. از نظر اقتصادی، هزینه‌های بالای سرمایه‌گذاری اولیه، هزینه‌های عملیاتی و نگهداری پروژه‌های فرامرزی، هزینه تعمیرات، وجود هزینه‌های پیش‌بینی نشده و نوسانات قیمت انرژی، همگی ملاحظات قابل توجهی هستند.

علاوه بر این، حرکت به سمت واردات آب می‌تواند مانع اجرای برنامه‌های داخلی مانند بازسازی شبکه‌های توزیع، کاهش ضایعات و گسترش استفاده از کارخانه‌های آب شیرین‌کن شود. از نظر قانونی و دیپلماتیک، انتقال آب بین کشورها نیازمند چارچوب‌ها و توافق‌نامه‌های قانونی روشن است و نیاز به رسیدگی دقیق به مسائل مربوط به حقوق آب، مالکیت منابع و تعهدات متقابل برای جلوگیری از اختلافات حقوقی آینده وجود دارد.

علاوه بر این، واردات آب همیشه با خطرات ژئوپلیتیکی همراه است، زیرا تغییرات سیاسی در کشورهای مبدا و همچنین فشارهای منطقه‌ای می‌تواند پایداری منابع آب را تهدید کند. پیامدهای زیست‌محیطی نیز با هر پروژه انتقال آب همراه است، چه از نظر تأثیرات منفی بر اکوسیستم‌ها در مناطق مبدا و مقصد و چه از نظر پیامدهای اقلیمی، که مطالعات پایداری زیست‌محیطی را از ابتدا ضروری می‌کند. با وجود همه موارد فوق، صحبت‌هایی در مورد یک پروژه انتقال آب بالقوه از تاجیکستان به ایران وجود دارد.

سال گذشته، محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، از مذاکرات با رئیس جمهور تاجیکستان در مورد انتقال آب به ایران خبر داد و به بحث‌هایی در مورد انتقال آب از تاجیکستان به ترکمنستان و سپس به استان خراسان رضوی اشاره کرد.

حمید کاردان مقدم، عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات آب، به روزنامه دنیای اقتصاد گفت که واردات آب پیامدهای گسترده‌ای دارد و مشخص نیست که آیا آب مورد نظر برای آشامیدن، صنعت، کشاورزی یا حتی آب بطری است و حجم و کیفیت آن چقدر خواهد بود.

وی افزود که واردات آب از کشورهایی که هزاران کیلومتر دورتر هستند در کوتاه مدت امکان‌پذیر نیست و نیاز به یک برنامه بلندمدت دارد. وی خاطرنشان کرد که عراق، در میان کشورهای همسایه، وضعیت آب مطلوبی ندارد. حتی اگر ترکیه، آذربایجان و ارمنستان مایل به تأمین آب ایران باشند، فواصل بین آنها از ایران برای انتقال آب بسیار زیاد است.

وی خاطرنشان کرد که کشورهای شمال غربی از نظر دیپلماتیک قابل اعتماد نیستند و مواضع آنها می‌تواند تغییر کند. در مقابل، او انتقال آب از افغانستان، ازبکستان و قزاقستان را امکان‌پذیر دانست. وی اظهار داشت که افغانستان یک کشور در حال توسعه است و با توجه به میزان قابل توجهی آب شیرین که سالانه از دست می‌دهد، مذاکرات امکان‌پذیر است. افغانستان با وجود موضع سختگیرانه‌اش در قبال ایران در مورد رودخانه هیرمند، منابع آب قابل توجهی دارد.