وزیر امور خارجه ایران پس از اظهاراتش درباره «برکات تحریمها» علیه ایران با انتقاد مواجه شد
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اخیراً در صدر توجه بینالمللی و داخلی قرار گرفته است، نه به خاطر نقشش در احیای توافق هستهای ۲۰۱۵ یا دستیابی به هرگونه موفقیت بینالمللی قابل توجه، بلکه به خاطر اظهارات جنجالیاش در مورد آنچه که او «نعمتهای تحریم» مینامید.
وزیر امور خارجه ایران در اظهاراتی که در دیدار با فعالان اقتصادی در اصفهان به طور گسترده مورد بحث قرار گرفت، اظهار داشت که تحریمها یک مشکل نیستند، بلکه فرصتی برای خودکفایی و حتی یک «نعمت» هستند. او تأکید کرد که مشکلات اساسی پیش روی ایران داخلی هستند و ناشی از سوء مدیریت و فساد میباشند.
وی افزود که بازرگانان و تجار از او نخواستهاند که تحریمها را لغو کند، بلکه خواستهاند که به مسائل گمرکی و مالیاتی رسیدگی کند.این اظهارات در حالی مطرح میشود که اقتصاد ایران یکی از دشوارترین دورههای خود را در دهههای اخیر تجربه میکند، که با تورم مزمن، کاهش شدید ارزش پول ملی و هشدارهایی مبنی بر سقوط بخش بزرگی از جامعه به زیر خط فقر مشخص میشود.
انتقاد گسترده از اظهارات عراقچی مبنی بر «برکات تحریمها»
انتقاد از اظهارات عراقچی بلافاصله از سوی طیفهای سیاسی مختلف آغاز شد. محمد طبیبیان، اقتصاددان برجسته، به شدت از وزیر امور خارجه انتقاد کرد و به او یادآوری کرد که از طرف مردم صحبت نکند. طبیبیان نوشت: «ما میدانیم که جناب عالی حتی در شرایط بدتر از این هم قادر به زندگی راحت هستید. انصاف این است که شما از طرف مردم صحبت نکنید؛ از خود مردم بپرسید و بگذارید آنها وضعیت خود را به زبان خودشان بیان کنند.»
احمد زیدآبادی، روزنامهنگار، در انتقاد از اظهارات عراقچی در مورد «نقشه جدید دشمن» برای تحریک نارضایتی اقتصادی، نکته مهمی را مطرح کرد: «یک نقشه معمولاً به معنای طرحهای مخفی و اعلام نشده است. طرح ایالات متحده برای تحت سلطه درآوردن اقتصاد ایران یک برنامه کاملاً اعلام شده است. تحریمها، ذاتاً، یک اقدام عمومی با هدف روشن تضعیف اقتصاد و تحریک نارضایتی عمومی هستند. پس این نقشهای که آقای عراقچی کشف و افشا کرده چیست؟»
او خاطرنشان کرد که تلاش دستگاه دیپلماسی برای کماهمیت جلوه دادن نقش تحریمها و تلقی آنها صرفاً یک «توطئه جدید» یا یک عامل فرعی، چیزی جز تلاشی برای فرار از مسئولیت و سرپوش گذاشتن بر شکستهای ساختاری و دیپلماتیک نیست. اگر تحریمها صرفاً یک توطئه جدید بودند، چگونه «اختاپوس تحریم» طی سه دهه، معیشت و بافت اجتماعی جامعه را هدف قرار داده و اقتصاد را به آستانه فروپاشی کشانده است؟
در همین زمینه، فاضل میبدی، تحلیلگر سیاسی، وزیر امور خارجه ایران را متهم کرد که «جز سفر، هیچ دستاوردی برای کشور نداشته و نقشه راهی برای مقابله با ترامپ غیرقابل پیشبینی و نتانیاهوی مستبد ندارد». او صریحاً پرسید: «آقای وزیر امور خارجه، آیا از قیمت لبنیات، گوشت، حبوبات و سایر مایحتاج مردم مطلع هستید؟ یا صرفاً ادعا میکنید که سیاست خارجی هیچ تاثیری بر اقتصاد ندارد؟»
تحریمهای ایران زمینه مناسبی را برای رشد فساد و ظهور طبقهای از «سودجویان تحریم» فراهم کرده است که از اقتصاد بسته سوءاستفاده میکنند. این تعامل، تورم مزمن را تشدید کرده و بافت اجتماعی را فرسوده کرده است. بنابراین، صحبت از «برکات تحریمها» نه تنها توجیهی غیرمنطقی است، بلکه نوعی حمایت از این شبکههای رانتخواری و فساد نیز تلقی میشود.
در همین راستا، روزنامه ایرانی «توسعه ایرانی» تأکید کرد که علیرغم تلاشهای عراقچی برای کماهمیت جلوه دادن تأثیر تحریمها و تهدیدهای خارجی، اذعان او به فساد، بیکفایتی و «مافیای قدرت» در داخل کشور، ناخواسته جنبه دیگری از بحران را آشکار میکند: محدودیتهای داخلی که ایران را به آستانه فروپاشی رسانده است.
تحلیلگران معتقدند که بخش قابل توجهی از رکود و مشکلات اقتصادی ناشی از این «محدودیتهای داخلی»، از جمله قوانین پیچیده، بوروکراسی فلجکننده، عدم هماهنگی نهادی و عدم شفافیت است که همگی امنیت قانونی را تضعیف کردهاند. این موانع منجر به افزایش شدید هزینههای تولید، کاهش قدرت خرید شهروندان و تعمیق نارضایتی اجتماعی شده است.
با این حال، مهمترین نکته در تعامل بین تحریمهای خارجی و محدودیتهای داخلی نهفته است. تحریمها زمینه مساعدی برای فساد سیستماتیک ایجاد کردهاند. بسته شدن کانالهای تجاری قانونی منجر به اتکا به واسطهها و شبکههای سایه شده و طبقهای از «سودجویان تحریم» را به وجود آورده است که از اقتصاد بسته سود میبرند. این افراد با از بین بردن رقابت، تجارت داخلی و بینالمللی را به انحصار خود درآوردهاند و مبالغ هنگفتی از بودجه عمومی را با مصونیت از مجازات به اقتصاد غیررسمی هدایت کردهاند.
اظهارات عباس عراقچی در مورد «برکات تحریم آن» نشان دهنده تلاشی برای تبدیل فشار خارجی به یک توجیه داخلی است، در زمانی که اقتصاد ایران از بحران خفه کننده هزینه زندگی رنج میبرد که این استدلال را از واقعیت موجود بسیار دور میکند.
پاسخ دادنحذفجنجال گسترده پیرامون اظهارات وزیر امور خارجه، شکاف فزاینده بین لفاظیهای رسمی و تجربیات روزمره شهروندان را برجسته میکند و مسئله مسئولیت سیاست خارجی در قبال پیامدهای اقتصادی تحریمها را دوباره به پیش میکشد.
پاسخ دادنحذف