برجستهترین سناریوهای ممکن برای آینده مذاکرات بین تهران و واشنگتن
برجستهترین سناریوهای ممکن برای آینده مذاکرات بین تهران و واشنگتن
در بحبوحه تشدید تنشها بین تهران و واشنگتن، نمایندگان دو کشور به میز مذاکره در مسقط، پایتخت عمان، بازگشتند. اگرچه دور جدید مذاکرات با دیدار کوتاه و رو در رو بین عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و استیو ویتکوف و جارد کوشنر، فرستادگان آمریکا، به اوج خود رسید، اما محافل سیاسی در تهران امید کمی به آن دارند.
با وجود لفاظیهای رسمی محتاطانه و خوشبینانه ایران - عراقچی مذاکرات غیرمستقیم خود با هیئت آمریکایی را پس از انجام آنها "با چشمانی باز و ذهنی روشن" "شروع خوبی" توصیف کرد - به نظر میرسد محافل سیاسی در تهران، بر اساس تاریخی مملو از شکستها و واقعیت کنونی که از همیشه تاریکتر است، در هالهای از شک و بدبینی فرو رفتهاند.
در حالی که پیامدهای جنگ ۱۲ روزه ژوئن گذشته بر روابط دوجانبه، منطقهای و بینالمللی بین تهران و واشنگتن سایه افکنده است، نظرات ایرانیان در مورد مذاکرات مسقط متفاوت است. برخی آن را "فرصتی طلایی" میدانند که باید برای حل مسائل بغرنج بین دو کشور از آن استفاده شود. برخی دیگر آنها را صرفاً گامی میدانند که «جنگ اجتنابناپذیر» را برای آیندهای قابل پیشبینی به تعویق انداخته است. گروه سوم، بهویژه با توجه به ادامه اعمال تحریمها و تقویت نظامی واشنگتن، بدبینی پیشگیرانه خود را ابراز میکنند.
خوشبینی محتاطانه
محافل نزدیک به دولت ایران معتقدند که مذاکرات مسقط میتواند فرصتی برای مدیریت اختلافات و مهار تشدید تنشها فراهم کند، با این احتمال که با وجود اذعان به شکنندگی مسیر دیپلماتیک، به توافقهای موقت دست یابیم که از لغزش به سمت رویارویی نظامی جلوگیری کند.
یک دیدگاه پارلمانی مثبت مشروط
احمد بخشایش اردستانی، نماینده مجلس، مذاکرات را «امیدوارکننده اما شکننده» میداند و خاطرنشان میکند که واشنگتن دیپلماسی کمهزینه را انتخاب کرده است. او همچنین نسبت به نقش مخرب بالقوه اسرائیل و لزوم احتیاط شدید هشدار میدهد و خواستار گمراه شدن توسط فضای مثبت موقت میشود.
به تعویق انداختن جنگ
قاسم محب علی، دیپلمات سابق ایرانی، معتقد است که مذاکرات هنوز به موفقیت واقعی نرسیدهاند و نتیجه اولیه آنها صرفاً به تعویق انداختن موقت تهدید جنگ است. او به عدم توافق بر سر یک چارچوب مذاکره روشن یا جدول زمانی برای دورهای آینده اشاره میکند.
پیامهای فشار نظامی
محب علی اشاره میکند که مشارکت یک فرمانده از فرماندهی مرکزی ایالات متحده در این هیئت، پیامی از فشار است و تأیید میکند که گزینه نظامی همچنان روی میز است، با وجود اینکه ایران به دو دستاورد تاکتیکی دست یافته است: محدود کردن بحث به مسئله هستهای و انتقال مذاکرات به مسقط.
بدبینی و ابهام
از سوی دیگر، فدا حسین ملکی، نماینده محافظهکار و عضو کمیته امنیت ملی و سیاست خارجی، تردید خود را در مورد مذاکرات مسقط ابراز میکند و آنها را «بخشی از برنامه فشار آمریکا بر ایران» و ادامه پروژه شعلهور کردن «جنگ و هرج و مرج» در کشور میداند. او به «تجمع نظامی آمریکا در منطقه» اشاره میکند که باعث میشود نسبت به نتایج این دور بدبین باشد.
خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ملکی نوشت که برخی از پیششرطهای آمریکا «در محدوده خطوط قرمز ایران قرار میگیرند» و غیرقابل قبول هستند. او اظهار داشت که این مذاکرات ممکن است یک «نقشه فریبنده» با هدف خرید زمان برای «ایجاد ناآرامی و هرج و مرج» در داخل ایران یا حتی شروع «حمله نظامی در اوج مذاکرات»، مشابه آنچه قبلاً اتفاق افتاده بود، باشد.
این نماینده مجلس ایران بر آنچه که او «شکست قابل توجه» آمریکاییها میداند، تأکید کرد: سفر فرستاده آنها، ویتکوف، به اسرائیل و رایزنیهای او با نخست وزیر بنیامین نتانیاهو قبل از عزیمت به مسقط. وی افزود که این گام «پیام تلخی» میفرستد مبنی بر اینکه رایزنیهای واشنگتن با صهیونیستها به هیچ وجه گامی سازنده در گفتگو با ایران نیست، بلکه منعکس کننده اولویتها و تأثیرات خصمانه بر کل روند مذاکرات است.
سناریوهای احتمالی
از سوی دیگر، بهمن اکبری، تحلیلگر سیاسی، آخرین دور مذاکرات مسقط را «گامی ضروری اما ناکافی» میداند و توضیح میدهد که موفقیت آن به سه شرط بستگی دارد: تبدیل مذاکرات غیرمستقیم به مذاکرات مستقیم، ارائه برنامههای عملی از هر دو طرف و مدیریت انتظارات.
این محقق در مقالهای که در روزنامه «اعتماد» درباره «نتایج دور اول مذاکرات مسقط» منتشر شده است، نتیجه میگیرد که سه سناریوی احتمالی وجود دارد که روند دیپلماتیک فعلی ممکن است با آن مواجه شود:
خوشبینانه، به معنای ادامه گفتگو و رسیدن به «چارچوب عملیاتی مشترک» در ماههای آینده.
احتمالاً، شامل ادامه مذاکرات در سطوح فنی بدون توافق نهایی، به دلیل اختلافات ساختاری و محدودیتهای زمانی.
بدبینانه، به معنای بنبست دیگری در این روند، به بهانه بحران منطقهای یا تغییر جهتگیری سیاسی یکی از پایتختها.
بواسطة ali mashadi
on
بهمن ۲۰, ۱۴۰۴
Rating:
با توجه به سابقه مذاکرات پیشین، به نظر میرسد گفتوگوهای مسقط بیش از آنکه به توافقی پایدار منجر شود، تلاشی برای مدیریت موقت تنشهاست. نبود اعتماد متقابل و تداوم فشارهای سیاسی، چشمانداز دستیابی به نتیجه ملموس را همچنان مبهم کرده است.
پاسخ دادنحذف
پاسخ دادنحذفمذاکرات تهران و واشنگتن در شرایطی آغاز شده که معادلات منطقهای و بینالمللی پیچیدهتر از گذشته است. در چنین فضایی، حتی تداوم گفتوگو بدون نتیجه مشخص نیز میتواند نشانهای از ترجیح دیپلماسی بر تشدید تقابل باشد، هرچند امیدها به توافق جامع همچنان محدود است.