تشکیل سرمایه در ایران رو به کاهش است؛ ایرانی‌ها در کشور خود سرمایه‌گذاری نمی‌کنند.

تشکیل سرمایه در ایران رو به کاهش است؛ ایرانی‌ها در کشور خود سرمایه‌گذاری نمی‌کنند.

 رئیس کمیته سرمایه‌گذاری اتاق بازرگانی ایران نسبت به نرخ منفی تشکیل سرمایه در ایران هشدار داد و اظهار داشت که سرمایه به جای هدایت به سمت فعالیت‌های تولیدی، به سمت دارایی‌های نقدشونده مانند طلا و دلار منحرف می‌شود.

تشکیل سرمایه ثابت ناخالص یکی از مهمترین شاخص‌های تعیین‌کننده آینده اقتصاد است. این متغیر نشان دهنده سطح سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها است که منجر به افزایش تولید می‌شود و هرچه نرخ آن بالاتر باشد، رشد سرمایه مولد در یک اقتصاد در یک دوره خاص بیشتر خواهد بود.

گزارشی از مرکز پژوهش‌های مجلس ایران بیان کرد که تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در نوامبر 2025 نسبت به مدت مشابه سال قبل 7.9 درصد کاهش داشته است که می‌تواند پیامدهای جدی برای آینده اقتصاد ایران داشته باشد. تأثیر اصلی کاهش نرخ تشکیل سرمایه ثابت ناخالص، کاهش رشد اقتصادی، همراه با کاهش فرصت‌های شغلی، فرسایش مداوم پایه صنعتی، کاهش بهره‌وری نیروی کار و افزایش نرخ بیکاری است.

علاوه بر این، فقدان سرمایه‌گذاری‌های جدید و عدم نوسازی خطوط تولید، همراه با نرخ بالای مصرف سرمایه، منجر به کاهش ظرفیت تولیدی خواهد شد. در مجموع، این یک شاخص نگران‌کننده برای اقتصاد ایران است. اما چرا نرخ تشکیل سرمایه ایران منفی شده است؟

بی‌تصمیمی در بین شرکت‌ها، سرمایه‌گذاران و مصرف‌کنندگان

فرشید شکرخدایی، رئیس کمیته سرمایه‌گذاری و تأمین مالی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، به اقتصاد ۲۴ گفت که رکود اقتصادی منجر به خودداری شرکت‌ها، سرمایه‌گذاران و مصرف‌کنندگان از تصمیم‌گیری شده است.

وی توضیح داد که پروژه‌های توسعه در چنین دوره‌هایی متوقف می‌شوند و افزود که استراتژی همه ذینفعان در طول این رکود، حفظ وضع موجود است. در تلاش برای حفظ وضعیت فعلی، هیچ‌کس به توسعه یا ایجاد شغل فکر نمی‌کند؛ تنها هدف، سرپا نگه داشتن مؤسسات اقتصادی است.

نرخ تشکیل سرمایه منفی در ایران

رئیس کمیته سرمایه‌گذاری و تأمین مالی اتاق بازرگانی ایران تأکید کرد که ادامه این رکود بدون شک منجر به فرسایش کسب‌وکار داخلی خواهد شد. او افزود که نرخ تشکیل سرمایه ایران هشت سال است که منفی بوده است، به این معنی که سرمایه‌گذاری‌های انجام شده حتی برای جبران هزینه‌های سرمایه قبلی کافی نیستند. برای مثبت شدن نرخ تشکیل سرمایه، سرمایه‌گذاری باید از نرخ هزینه‌ها بیشتر شود.

به گفته شکر خدایی، اتفاقی که می‌افتد این است که وقتی نرخ تشکیل سرمایه منفی می‌شود، به این معنی است که ما به اندازه کافی سرمایه‌گذاری نمی‌کنیم.

از دست دادن انگیزه سرمایه‌گذاری

این مقام ایرانی در مورد دلایل کاهش سرمایه‌گذاری در ایران گفت که بخشی از این کاهش به دلیل عدم توانایی در جذب سرمایه‌گذاری خارجی است، در حالی که بخش دیگر به این دلیل است که افزایش محدودیت‌ها عموماً منجر به کاهش انگیزه سرمایه‌گذاری می‌شود.

شکر خدایی در پاسخ به این سوال که آیا ایرانیان در چنین شرایطی به سرمایه‌گذاری در کشورهای دیگر روی می‌آورند، گفت: پاسخ منفی است و توضیح داد که سرمایه‌گذاران به حفظ وضع موجود راضی هستند. وی افزود که ارزشمندترین منبعی که در این شرایط در کشور هدر می‌رود، زمان است.

ایرانیان حتی در کشور خود سرمایه‌گذاری نمی‌کنند

رئیس کمیته سرمایه‌گذاری و مالی اتاق بازرگانی ایران اظهار داشت که خارجی‌ها در ایران سرمایه‌گذاری نمی‌کنند و خود ایرانیان نیز همینطور. شکر خدایی با تأکید بر لزوم باز کردن درهای کشور و آماده‌سازی برای این امر، تأکید کرد که اقتصاد باید محور دولت باشد، در حالی که در حال حاضر اقتصاد نقش ثانویه دارد و ایدئولوژی و سیاست در مرکز توجه قرار دارند و اقتصاد در جایگاه پنجم قرار دارد. وی افزود: وقتی اقتصاد محور اصلی قرار گیرد، محورهای این مسیر در مسیر درست حرکت خواهند کرد.