ایران: کمبود بودجه، تکمیل پروژههای راهآهن را برای بیش از ۵ دهه تهدید میکند
ایران: کمبود بودجه، تکمیل پروژههای راهآهن را برای بیش از ۵ دهه تهدید میکند
ایران در حال حاضر در حال اجرای ۳۵ پروژه راهآهن به طول بیش از ۱۰۰۰۰ کیلومتر است. این پروژهها برای تکمیل تقریباً به ۲.۶ میلیارد دلار نیاز دارند، در حالی که بودجه اختصاص داده شده برای سال ۲۰۲۵ تنها حدود ۵۰ میلیون دلار بوده است. معاون رئیس شرکت توسعه زیرساختهای حمل و نقل هشدار داد که ادامه این مسیر بدون تأمین سازوکارهای جدید تأمین مالی میتواند تکمیل این پروژهها را تا ۵۳ سال به تأخیر بیندازد و چالشهای جدی را برای آینده بخش راهآهن ایجاد کند.
خبرگزاری ایسنا تأکید میکند که تکمیل این پروژههای راهآهن ناتمام از دیدگاههای جغرافیایی، اقتصادی و استراتژیک برای ایران از اهمیت بالایی برخوردار است. افزایش سهم حمل و نقل ریلی در ترافیک بار و مسافر، به ویژه با توجه به نیاز به کاهش فشار بر شبکه جادهای، کاهش هزینههای حمل و نقل و افزایش بهرهوری لجستیکی، هدف کلیدی برنامه هفتم توسعه است.
علاوه بر این، موقعیت جغرافیایی ایران در امتداد کریدورهای حمل و نقل بینالمللی، به ویژه کریدورهای شمال-جنوب و شرق-غرب، به این پروژهها بُعد استراتژیک بیشتری میبخشد. تکمیل خطوط ناتمام و رفع تنگناها، زمان ترانزیت کالا را کاهش میدهد، ظرفیت شبکه را افزایش میدهد و سهم کشور را از ترافیک بار و مسافر بین آسیا و اروپا افزایش میدهد.
اهمیت این پروژهها فراتر از لجستیک است و تأثیرات اقتصادی گستردهتری دارد. آنها میتوانند به افزایش درآمد ارزی، کاهش هزینههای حمل و نقل داخلی و بینالمللی، ایجاد فرصتهای شغلی مستقیم و غیرمستقیم و حمایت از توسعه در مناطق کمتر توسعهیافته کمک کنند. راهآهن همچنین با کاهش مصرف سوخت و انتشار گازهای گلخانهای و بهبود ایمنی جادهها در مقایسه با حمل و نقل جادهای سنتی، مزایای زیستمحیطی آشکاری ارائه میدهد.
پروژههای استراتژیک در انتظار تکمیل
از جمله برجستهترین پروژههای ناتمام، خط آهن میانه-اردبیل است که تقریباً 20 سال پیش راهاندازی شد و با وجود اینکه در مراحل پایانی و نزدیک به بهرهبرداری است، هنوز ناقص است. این خط 175 کیلومتری با هدف اتصال اردبیل به شبکه راهآهن ملی، اتصال مناطق شمالی استان از طریق خط پارسآباد-اردبیل، اتصال دشت کشاورزی مغان به شبکه ملی و ایجاد یک کریدور ترانزیتی اضافی به سمت قفقاز، روسیه و اروپا ساخته شده است.
پیشبینی میشود این خط آهن سالانه تقریباً ۶۰۰۰۰۰ مسافر و ۲.۵ میلیون تن کالا را جابجا کند و پیشبینی میشود ظرفیت آن تا بیستمین سال بهرهبرداری به ۱.۵ میلیون مسافر و ۴ میلیون تن کالا افزایش یابد. این امر موقعیت منطقه را به عنوان یک قطب اقتصادی و کشاورزی متصل به شبکههای ملی و بینالمللی ارتقا خواهد داد.
خط رشت-آستارا، یکی دیگر از پروژههای حیاتی که تقریباً دو دهه پیش آغاز شد، ۱۶۲ کیلومتر طول دارد و به عنوان یک حلقه ارتباطی کلیدی برای اتصال شبکه راهآهن ایران به اروپا، روسیه، قفقاز و آسیای مرکزی در نظر گرفته میشود. همچنین بخش مهمی از بخش شمالی کریدور شمال-جنوب را تشکیل میدهد.
انتظار میرود بهرهبرداری از این خط آهن، تجارت بینالمللی را در سراسر خاک ایران تسریع کند، ظرفیت کشور را برای ترانزیت کالا بین شمال و جنوب افزایش دهد و گردشگری داخلی و ترافیک مسافر را در استانهای شمالی تقویت کند.
یکی دیگر از پروژههای ناتمام، خط آهن چابهار-زاهدان است که ۱۲ سال پیش راهاندازی شد، اما با وجود وعدههای مکرر برای تکمیل مسیر تا پایان سال، هنوز ناتمام مانده است. هدف این پروژه ایجاد یک محور کلیدی برای کریدور شمال-جنوب در شرق کشور و اتصال بندر شهید بهشتی در چابهار به شبکه سراسری برق است و به این ترتیب میتوان از این بندر به عنوان دروازهای برای آبهای آزاد در خدمت کشورهای آسیای میانه و افغانستان استفاده کرد.
این خط ۶۳۴ کیلومتری که به بخشهای شمالی و جنوبی تقسیم شده است، از چابهار آغاز میشود، از نیکشهر، ایرانشهر و خاش عبور میکند و در زاهدان به پایان میرسد و آن را به یکی از طولانیترین و از نظر ژئوپلیتیکیترین پروژههای راهآهن در حال انجام در کشور تبدیل میکند.
در نتیجه، به نظر میرسد پروژههای راهآهن ایران سنگ بنای دستیابی به ادغام منطقهای و تقویت نقش کشور به عنوان یک کریدور ترانزیتی بزرگ بین شرق و غرب و شمال و جنوب هستند. با این حال، شکاف قابل توجه بین بودجه مورد نیاز و بودجه واقعی، چالشی واقعی برای این جاهطلبیها ایجاد میکند و نیازمند راهحلهای نوآورانه تأمین مالی و مشارکتهای جدید است تا اطمینان حاصل شود که این پروژهها به برنامههایی با تأخیر طولانی تبدیل نمیشوند.
بواسطة ali mashadi
on
بهمن ۲۹, ۱۴۰۴
Rating:
شکاف عمیق میان نیاز ۲.۶ میلیارد دلاری پروژههای راهآهن و بودجه ۵۰ میلیون دلاری سال ۲۰۲۵، نشاندهنده بحرانی جدی در تأمین مالی زیرساختهای حملونقل است؛ بحرانی که میتواند توسعه ریلی کشور را برای دههها به تعویق بیندازد.
پاسخ دادنحذفهشدار درباره احتمال تأخیر ۵۳ ساله در تکمیل پروژههای راهآهن، ضرورت بازنگری در مدلهای تأمین مالی و جذب سرمایهگذاری جدید را برجسته میکند؛ چراکه تداوم این روند، آینده حملونقل ریلی و مزیتهای اقتصادی آن را با چالش جدی مواجه خواهد کرد.
پاسخ دادنحذف