نه زلزله در جنوب ایران طی کمتر از یک ماه؛ زلزلهشناس ارتباط با فعالیتهای نظامی را رد کرد
به دنبال ثبت نه زلزله با بزرگی بیش از ۴ ریشتر بین ۲۱ ژانویه تا ۱۴ فوریه در عسلویه، جنوب ایران، استاد مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران مکانیسم تشکیل خوشههای لرزهای در این منطقه را توضیح داد. او تأکید کرد که دادههای لرزهای به وضوح به منشأ تکتونیکی این رویدادها اشاره دارند و فرضیه انفجارهای نظامی یا آزمایشهای موشکی را رد میکنند. این منطقه که در امتداد سیستم فعال کوههای زاگرس و در نزدیکی سازندهای نمکی واقع شده است، به طور طبیعی مستعد فعالیتهای لرزهای است.
مهدی زارع در مصاحبهای با خبرگزاری ایسنا، با اشاره به موج اخیر لرزهها در شهر و منطقه عسلویه در استان بوشهر، جنوب ایران، گفت: «این منطقه و اطراف آن در دوره گذشته نه زلزله با بزرگی بیش از ۴ ریشتر ثبت کردهاند.»
این زمینلرزهها به صورت متوالی در منطقهای رخ دادند که پیش از این در ۲۷ ژوئیه ۲۰۲۵ زلزلهای به بزرگی ۴.۹ ریشتر در عمق ۲۱ کیلومتری، در ۲۸ ژوئیه زلزلهای به بزرگی ۴.۷ ریشتر در عمق ۱۰ کیلومتری و در ۲۹ ژوئیه زلزلهای به بزرگی ۴ ریشتر در عمق ۲۵ کیلومتری را تجربه کرده بود.
نقش ساختارهای زمینشناسی و فعالیتهای انسانی
وی با اشاره به اینکه این منطقه بخشی از یک سامانه لرزهخیزی بزرگ در جنوب ایران است، افزود: زمینلرزههای تاریخی که در سالهای ۹۷۸ و ۱۰۰۸ در بندر سیراف رخ دادهاند، نشان میدهند که زمینلرزههای عسلویه ناشی از فعالیت در امتداد بخشی از جبهه کوهستان هستند.
استاد مؤسسه ژئوفیزیک با اشاره به زلزلههای تاریخی و زلزلههای جدیدتر مانند زلزله آوریل ۲۰۱۳ در دشتی و زلزله آوریل ۲۰۲۱ در گناوه، که همگی ناشی از فعالیت در امتداد خطوط گسل یکسان هستند، تأیید کرد که وجود گنبدهای نمکی در منطقه منجر به زلزلههای خوشهای و متوالی میشود. زارع خاطرنشان کرد که گنبدهای نمکی در منطقه باعث میشوند زمینلرزهها به صورت خوشهای و پشت سر هم رخ دهند.
وی افزود که تأثیر فعالیتهای صنعتی نیز باید در نظر گرفته شود، زیرا استخراج گسترده نفت و گاز از مخازن عظیمی مانند میدان پارس جنوبی میتواند منجر به تغییراتی در تنشهای پوسته زمین شود و باعث ایجاد زلزلههای القایی یا تحریکی شود. این بدان معناست که فعالیتهای انسانی، مانند حفاری عمیق و استخراج سیال، میتواند تعادل تنشها را مختل کرده و منجر به لغزش زودرس گسلهایی شود که از قبل تحت فشار بودهاند، زیرا بخشی از زمین در منطقه به طور مصنوعی برای استخراج نفت و گاز تغییر یافته است.
زارع همچنین اظهار داشت که تخلیه بخشهایی از خط ساحلی و ساخت پیهای جدید، همانطور که در ژاپن و شیلی مشاهده شده است، امواج لرزهای را در عسلویه تقویت و تشدید کرده است. وی خاطرنشان کرد که وقتی زلزلهای با بزرگی ۴.۵ ریشتر رخ میدهد، توسط افرادی که در طبقات بالاتر هستند بسیار شدیدتر احساس میشود. بنابراین، هم فعالیت لرزهای ذاتی منطقه و هم فعالیت انسانی، تجربه زلزله را برای ساکنان عسلویه برجستهتر و نگرانکنندهتر میکند.
بت ۹ زمینلرزه بالای ۴ ریشتر در عسلویه طی کمتر از یک ماه، بار دیگر توجهها را به وضعیت لرزهخیزی جنوب ایران جلب کرده است. توضیح منشأ تکتونیکی این رویدادها از سوی کارشناسان میتواند به کاهش شایعات و افزایش آگاهی عمومی کمک کند.
پاسخ دادنحذف
پاسخ دادنحذفرد فرضیه ارتباط زمینلرزههای اخیر عسلویه با فعالیتهای نظامی، اهمیت اتکا به دادههای علمی و تحلیلهای تخصصی را نشان میدهد. قرارگیری منطقه در امتداد زاگرس و نزدیکی به سازندهای نمکی، آن را به طور طبیعی مستعد خوشههای لرزهای کرده است.