هزینه قطع اینترنت بر اقتصاد دیجیتال ایران
در مواقع بحران و تنشهای امنیتی، اینترنت به سریعترین هدف برای محدود کردن، تحت پوشش حفاظت از امنیت، کنترل تهدیدات و مدیریت حوزه عمومی تبدیل میشود. با این حال، علیرغم توجیهات ارائه شده، این اقدام یک معضل اساسی را ایجاد میکند: آیا قطع اینترنت واقعاً ابزاری مؤثر برای افزایش امنیت است، یا تصمیمی کوتهبینانه است که در را به روی پیامدهای بسیار پیچیدهتر و پرهزینهتری میگشاید که فراتر از آن چیزی است که قرار است به آن بپردازد؟
بررسی تجربیات جهانی و اصول امنیت سایبری که توسط میدل ایست نیوز انجام شده است، نشان میدهد که این اقدام، به جای اینکه یک راه حل دقیق و هدفمند باشد، میتواند زیرساختهای حیاتی را مختل کند، شکنندگی سیستم را افزایش دهد و بارهای اقتصادی قابل توجهی را تحمیل کند. در جهانی که اینترنت به بخش جداییناپذیر زندگی روزمره، ارتباطات و حتی مدیریت بحران تبدیل شده است، محدود کردن آن میتواند عدم قطعیت و بیثباتی را افزایش دهد. بنابراین، یک سوال اساسی مطرح میشود: در عصر ارتباطات، آیا امنیت با قطع دسترسی به اینترنت حاصل میشود یا با مدیریت هوشمندانه و پایدار آن؟
در موقعیتهای حساس امنیتی، و حتی هنگام نزدیک شدن یا درگیر شدن در درگیری، تصمیمات مربوط به زیرساختهای حیاتی، از جمله اینترنت، به یکی از پیچیدهترین و حیاتیترین حوزههای سیاستگذاری تبدیل میشود. در این زمینه، روایتهایی که محدودیتها یا قطعیهای اینترنت را توجیه میکنند، اغلب بر اساس مفاهیمی مانند «امنیت»، «مدیریت بحران» و «کنترل تهدید» ارائه میشوند. با این حال، تجزیه و تحلیل این ادعاها از منظر فنی، اقتصادی و تجربی، تصویر متفاوتی را نشان میدهد؛ تصویری که نشان میدهد قطعیهای گسترده اینترنت لزوماً امنیت را افزایش نمیدهند، بلکه حتی ممکن است منجر به نتایج معکوس و پرهزینه شوند.
امنیت زیرساخت: مسئلهای فراتر از اینترنت عمومی
در ایران، محدودیتهای اینترنت اغلب به عنوان وسیلهای برای جلوگیری از حملاتی که سیستمهای حیاتی مانند بانکها، مؤسسات مالی یا خدمات دولتی را هدف قرار میدهند، ارائه میشوند. با این حال، اصول مهندسی امنیت سایبری فرض میکند که این سیستمها مستقیماً به اینترنت عمومی متکی نیستند. در بیشتر کشورها، سیستمهای حیاتی در شبکههای ایزوله، مراکز داده خصوصی و لایههای متعدد کنترل دسترسی فعالیت میکنند.
گزارشهای سازمانهای بینالمللی نشان میدهد که عوامل اساسی برای امنیت این سیستمها، مدیریت دسترسی، بهروزرسانیهای مداوم، نظارت و معماری شبکه سالم است، نه صرفاً اینکه آیا به اینترنت عمومی متصل هستند یا خیر. به عبارت دیگر، هرگونه آسیبپذیری در این سیستمها اغلب به دلیل طراحی داخلی، سیاستهای دسترسی یا عدم بهروزرسانی آنهاست، نه به دلیل استفاده عمومی از اینترنت.
در واقع، محدودیتهای اینترنت میتواند عملیات امنیتی ضروری مانند دریافت بهروزرسانیهای نرمافزار، بهروزرسانی پایگاههای داده امنیتی و همگامسازی اطلاعات تهدید را مختل کند. این در ادبیات امنیت سایبری به عنوان خطر «انزوای غیرعمدی» شناخته میشود، جایی که سیستمها به مرور زمان به جای ایمنتر شدن، در برابر تهدیدات آسیبپذیرتر میشوند.
اثربخشی محدودیتهای اینترنت علیه تنظیمکنندگان
استدلال دیگر این است که قطع اینترنت مانع از ارتباط بازیگران متخاصم یا خرابکار با جاسوسان در ایران میشود. اگرچه این ایده در ظاهر منطقی به نظر میرسد، اما تجربه جهانی نشان میدهد که چنین محدودیتهایی در درجه اول بر کاربران عادی تأثیر میگذارد، نه تنظیمکنندگان.
در بسیاری از موارد مستند در سراسر جهان، بازیگران هدفمند همچنان از گزینههایی مانند شبکههای خصوصی، ارتباطات رمزگذاری شده و فناوریهای ماهوارهای برای حفظ ارتباطات خود استفاده میکردند، در حالی که کاربران و مشاغل عادی بیشترین ضرر را متحمل میشدند. این الگو نشان میدهد که محدودیتهای اینترنتی ابزار دقیقی برای مهار تهدیدها نیستند، بلکه اقدامی گسترده با عوارض جانبی قابل توجه هستند که هزینه آن به طور نامتناسبی بر دوش جوامع و اقتصادها قرار میگیرد.
در همین زمینه، رئیس کمیته بلاکچین در سندیکای رایانه ایران چند روز پیش اعلام کرد که قطعی اینترنت در پنجاه روز گذشته، حدود یک میلیارد دلار به اقتصاد دیجیتال ایران ضرر وارد کرده است.
اینترنت: زیرساخت حیاتی در بحرانها و جنگها
در ادبیات مدیریت بحران، اینترنت دیگر صرفاً ابزاری برای سرگرمی یا ارتباطات نیست؛ بلکه به بخشی از زیرساختهای حیاتی، همسطح با برق، آب و حمل و نقل تبدیل شده است.
در مواقع بحران یا جنگ، اتکا به اینترنت کاهش نمییابد، بلکه افزایش مییابد. شهروندان برای کسب اطلاعات فوری، تعیین مسیرهای امن، ارتباط با عزیزان، دسترسی به خدمات پزشکی و حتی سازماندهی امور روزانه خود به آن وابسته هستند. قطع این دسترسی منجر به افزایش عدم اطمینان، گسترش شایعات و اختلال در تصمیمگیریهای حیاتی میشود.
از نظر اقتصادی، اهمیت اینترنت در سالهای اخیر با گسترش اقتصاد دیجیتال و وابستگی مستقیم یا غیرمستقیم میلیونها نفر به آن، به طور قابل توجهی افزایش یافته است. تجربیات قبلی در ایران نشان داده است که هرگونه قطعی گسترده میتواند علاوه بر تأثیرات غیرمستقیم بر فعالیتهای اقتصادی، خسارات روزانه قابل توجهی را برای مشاغل، موجی از بیکاری و فروپاشی سرمایه انسانی ایجاد کند. این موضوع توسط گزارشها و اظهارات رسمی دولت در ایران تأیید شده است، جایی که وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران اظهار داشت که حدود 10 میلیون نفر در ایران، که بیشتر آنها از طبقات متوسط و پایین هستند، مستقیماً برای انجام فعالیتهای حرفهای خود به اینترنت پایدار وابسته هستند و ادامه اختلالات در دسترسی به شبکه ممکن است مشاغل این بخش را تهدید کند.
قطعی اینترنت ممکن است به کنترل موقت منجر شود، اما ضررهای بلندمدتی را در اقتصاد دیجیتال ایجاد میکند و اعتماد کاربران و کسبوکارها را در محیط کار تضعیف میکند.
پاسخ دادنحذف