سرمایه گذاری خارجی در ایران طی دهه گذشته ۸۰ درصد کاهش یافته است

سرمایه گذاری خارجی در ایران طی دهه گذشته ۸۰ درصد کاهش یافته است

 میزان سرمایه گذاری خارجی در ایران نسبت به سال ۲۰۱۲   ۸۰ درصد کاهش داشته است. بیشترین میزان سرمایه گذاری خارجی در سال ۲۰۱۲ و کمترین آن در سال ۲۰۲۲ رخ داده است.بررسی ها حاکی از آن است که طی 20 سال گذشته، تحریم ها عامل اصلی نوسانات سرمایه گذاری خارجی در ایران بوده است. ضعف قوانین مربوط به سرمایه گذاری خارجی و عدم شفافیت حقوق مالکیت فضایی مه آلود و مبهم در اقتصاد کشور ایجاد کرده است.

بنابراین نمی توان انتظار داشت که سرمایه گذاری خارجی در اقتصاد ایران با تغییر محسوسی مواجه شود. این در شرایطی است که اقتصاد ایران برای رشد و توسعه اقتصادی و جبران بحران های تاریخی که با آن مواجه است نیاز مبرم و تشنه سرمایه گذاری دارد.

سرمایه گذاری خارجی به معنای ورود سرمایه از کشور ها و موسسات خارجی به یک کشور به منظور توسعه اقتصادی، تولید و یا پروژه های مختلف است. این نوع سرمایه گذاری می تواند به شکل های مختلفی مانند سرمایه گذاری مستقیم خارجی (FDI) یا سرمایه گذاری در بازارهای مالی و بورس انجام شود.

تحریم ها و سرمایه گذاری های خارجی

بیشترین میزان سرمایه گذاری خارجی در ایران در سال۲۰۱۲ رخ داد که 4.5 میلیارد دلار سرمایه گذاری خارجی در اقتصاد ایران سرمایه گذاری شد. اما پس از اعمال تحریم‌های بین‌المللی در سال ۲۰۱۱ و تأثیر آن بر اقتصاد کشور، سرمایه‌گذاری‌های خارجی روندی کاهشی به خود گرفت. سطح آن پس از۴.۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۲ به کمتر از ۱ میلیارد دلار رسید و در سال ۲۰۱۵ به ۹۴۵ میلیون دلار رسید.

توافق هسته ای و بینش مثبت برای سرمایه گذاران

پس از مدت ها مذاکره، توافق برجام در سال ۲۰۱۹  حاصل شد و در نتیجه رفع تنش های سیاسی و تحریم ها، اقتصاد کشور بهبود یافت و نگاه مثبتی در بین مردم و سرمایه گذاران شکل گرفت. بنابراین روند سرمایه گذاری خارجی افزایش یافته است. به طوری که سرمایه گذاری های ایران بار دیگر به بیش از یک میلیارد دلار رسید. در سال ۲۰۱۶، سطح سرمایه گذاری خارجی با ۲.۲ میلیارد دلار افزایش به ۳.۲ میلیارد دلار رسید. با این حال، این سطح هنوز ۲.۳ میلیارد دلار با حجم سرمایه گذاری های خارجی در اوایل دهه گذشته فاصله دارد.

بازگشت تحریم ها

ترامپ در ابتدای سال ۲۰۱۸ از توافق هسته ای موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) خارج شد و فضای تاریک تحریم ها دوباره بر سر ایران ظاهر شد. عدم اطمینان و بی ثباتی ناشی از آن منجر به کاهش سرمایه گذاری خارجی در کشور شد. سطح سرمایه گذاری خارجی در سال ۲۰۱۹ به یک میلیارد دلار کاهش یافت، زیرا در سال ۲۰۱۸ این رقم معادل حدود 2.7 میلیارد دلار سرمایه گذاری خارجی بود.

پس از بازگشت تحریم ها، اقتصاد ایران با بلاتکلیفی و فقدان چشم انداز و چشم انداز روشن مواجه شد. شیوع ویروس کرونا در سال ۲۰۲۰ نیز خطرات زیادی را برای سرمایه گذاری جهانی ایجاد کرد. همه اینها منجر به کاهش سرمایه گذاری خارجی به کمتر از یک میلیارد دلار شد. در سال ۲۰۲۰ به حدود ۶۸۷ میلیون دلار رسید. این رقم کمترین میزان سرمایه گذاری خارجی در حداقل بیست سال گذشته بوده است.