طالبان بر سر آب به ایران فشار میآورد و تهران تشدید پیگیری این موضوع را تأیید میکند.
طالبان بر سر آب به ایران فشار میآورد و تهران تشدید پیگیری این موضوع را تأیید میکند.
با تشدید بحران کمبود آب در ایران و افزایش ساعات قطعی آب برای منازل، صنایع و بخش کشاورزی، معاون وزیر نیروی ایران با اذعان به عدم تحویل سهم ایران از آب رودخانه هیرمند توسط دولت طالبان، تأکید کرد که «نظارت ما بر حق آبه ایران در رودخانه هیرمند در سال آبی جدید ناگزیر افزایش خواهد یافت.»
محمد جوان بخت توضیح داد که «مقامات افغان در سال آبی جاری آنطور که باید به معاهده هیرمند عمل نکردهاند. این توافقنامه تصریح میکند که طرف افغان متعهد است سالانه ۸۲۰ میلیون متر مکعب آب به ایران تحویل دهد، در حالی که میزان آبی که امسال از طریق رودخانه هیرمند به دریاچههای جاه نیما سرازیر میشود، از ۱۰۰ میلیون متر مکعب فراتر نرفته است که تفاوت قابل توجهی با سهم توافق شده دارد.»
ایران از اولین کشورهایی بود که با طالبان وارد رابطه غیررسمی شد و سفارت افغانستان در تهران و کنسولگری آن در مشهد را به آنها واگذار کرد. با این حال، مقامات ایرانی اکنون خود را در اوج بحران آب میبینند، در حالی که طالبان همچنان به ساخت سدهای بزرگ، به ویژه در مناطق مرزی، ادامه میدهد و عملاً تأمین آب ایران را به خطر میاندازد.
هفته گذشته، دولت طالبان رسماً عملیات بهرهبرداری از سد پاشدان در استان هرات، در نزدیکی مرز ایران را آغاز کرد. این سد ظرفیت ذخیرهسازی تقریباً ۵۴ میلیون متر مکعب آب را دارد و علاوه بر تولید دو مگاوات برق، تقریباً ۱۳۰۰۰ هکتار زمین را آبیاری میکند. فرآیند پر شدن حدود یک سال پیش آغاز شد و با تکمیل آن، آبی که معمولاً به ایران میرسد، اکنون در مخزن به دام افتاده است. کارشناسان هشدار میدهند که این پروژه منجر به کاهش جریان رودخانه هریرود و خشک شدن منابع آب در مشهد خواهد شد.
پروژههای سدسازی طالبان به پاشدان محدود نمیشود؛ آنها در استان فراه با ساخت سد بخشآباد، با ظرفیت ذخیرهسازی بیش از ۱.۳ میلیارد متر مکعب، آبیاری بیش از ۶۸۰۰۰ هکتار زمین و تولید ۷۲ مگاوات برق، ادامه دارند. طبق آخرین گزارشها، کار ساخت این سد تقریباً به ۸۰ درصد رسیده است و با مسدود کردن فراه رود، دریاچه هامون در سیستان و بلوچستان از آب محروم خواهد شد.
سدهای سلما و کمال خان که در زمان دولت قبلی افغانستان ساخته شدهاند، بر جریان رودخانه هریرود نیز تأثیر گذاشته و سهم ایران را کاهش دادهاند.
بحران بزرگ در سیستان و بلوچستان و خراسان
استانهای شرقی ایران، به ویژه سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و خراسان رضوی، به دلیل سیاستهای آبی افغانستان متحمل خسارات سنگینی شدهاند. منطقه سیستان برای دههها از خشکسالی رنج میبرد، در حالی که رودخانههای هلمند و فراه رود که زمانی پرآب بودند، به منبع بحرانهای زیستمحیطی و طوفانهای گرد و غبار تبدیل شدهاند. در مارس ۲۰۲۵، یک خبرگزاری ایرانی تصاویر ماهوارهای منتشر کرد که نشان میداد طالبان به جای رها کردن رودخانه هلمند به سمت مرز ایران، آن را به سمت یک باتلاق نمکی به نام کودزره منحرف میکنند.
از سال ۲۰۲۱، تهران به دنبال تقویت روابط دیپلماتیک خود با طالبان بوده است، اما وقایع کنونی نشان میدهد که این سیاست نه به توافقات الزامآور منجر شده و نه ابزارهای بازدارندهای برای توقف سیاستهای یکجانبه سدسازی در اختیار ایران قرار داده است. تهران بارها هشدار داده است که بهرهبرداری طالبان از منابع آبی مشترک بدون پایبندی به معاهدات و اصول حسن همجواری غیرقابل قبول است.
امروزه، ایران خود را در کنار همسایهای میبیند که عملاً به یک دشمن پنهان در مسئله آب تبدیل شده است. سرزمینی که زمانی شریان حیاتی شرق ایران بود، به عرصهای برای رویارویی خاموش بر سر آب تبدیل شده است و اثرات بحران از هرات و فراه تا مرداب کدزره و دشتهای خشک سیستان امتداد یافته است.
جنگ آب بیسروصدا آغاز شد، اما در حال تشدید است و ایران تلاش میکند سهم آب خود را که در مواقع خشکسالی و کمبود باران، «حق حیات» محسوب میشود، بازپس گیرد. با این حال، ادامه پروژههای سدسازی در امتداد مرز شرقی، ایران را تهدید میکند که برای همیشه از حقوق آبی خود محروم شود و بحرانهای زیستمحیطی در شرق کشور را تشدید کند.
بواسطة ali mashadi
on
شهریور ۰۳, ۱۴۰۴
Rating:
مسألهی هیرمند بار دیگر به نقطهی فشار سیاسی میان تهران و طالبان بدل شده است؛ آب، فراتر از یک منبع حیاتی، اکنون به ابزار نفوذ و چانهزنی منطقهای تبدیل میشود.
پاسخ دادنحذفتأکید ایران بر افزایش نظارت بر حقآبه هیرمند نشان میدهد که بحران آب میتواند از سطح اختلافات فنی فراتر رفته و به موضوعی امنیتی و ژئوپلیتیکی در روابط تهران ـ کابل بدل شود.
پاسخ دادنحذف