هزار روز در بانک مرکزی ایران: دلار در دوران تصدی فرزین ۱۵۸ درصد افزایش یافت

هزار روز در بانک مرکزی ایران: دلار در دوران تصدی فرزین ۱۵۸ درصد افزایش یافت

 بیش از هزار روز پس از تصدی ریاست بانک مرکزی ایران توسط محمدرضا فرزین، نتایج سیاست‌های او همچنان موضوع بحث‌های گسترده‌ای در محافل اقتصادی است. فرزین با هدف مهار نوسانات بازار ارز و تثبیت ارزش پول ملی، این سمت را به دست گرفت. با این حال، از ابتدای تصدی او، قیمت دلار آمریکا از حدود ۴۱۰۰۰ تومان به رکورد فعلی تقریباً ۱۰۷۰۰۰ تومان افزایش یافته است. این نشان دهنده شکست تلاش‌ها برای مهار فشارهای اقتصادی فزاینده و کاهش اثربخشی ابزارهای سیاست پولی در مواجهه با نیروهای بازار و تورم است.

در طول سال اول ریاست او، بانک مرکزی با راه‌اندازی مرکز معاملات ارز و طلا، گسترش فروش دلار با نرخ یارانه‌ای و افزایش اختیارات مداخله مستقیم خود، تلاش کرد بازار را کنترل کند. این اقدامات به طور موقت به آرام کردن نوسانات و کاهش نرخ ارز به حدود ۴۰۰۰۰ تومان کمک کرد، که این امر همچنین با سیگنال‌های سیاسی مثبت مانند بهبود روابط با عربستان سعودی و از سرگیری مذاکرات هسته‌ای تقویت شده بود. با این حال، این ثبات دوام چندانی نداشت، زیرا با اعمال مجدد تحریم‌ها و تشدید فشارهای اقتصادی چه در داخل و چه در سطح بین‌المللی، قیمت‌ها دوباره شروع به افزایش کردند.

در نیمه دوم سال ۲۰۲۴، بازار ارز به دلیل محدودیت‌های ورود ارز خارجی و مشکلات در بازگرداندن درآمدها، همراه با تورم مداوم بالا و افزایش انتظارات تورمی، موج جدیدی از آشفتگی را تجربه کرد. تنش‌های سیاسی داخلی و بحران‌های مکرر دولت، نوسانات قیمت را بیشتر تشدید کرد. تا سال ۲۰۲۵، دلار از ۱۰۰۰۰۰ تومان فراتر رفت و ضربه دیگری به اقتصاد ایران وارد کرد، اقتصادی که فاقد سیاست پولی روشنی برای مهار بحران یا بازگرداندن اعتماد بازار بود.

امروز، به نظر می‌رسد بازار ارز در حالت رکود مبهمی قرار دارد، نه در حال فروپاشی است و نه در حال بهبود، زیرا معامله‌گران منتظر سیگنال جدیدی از بانک مرکزی برای تعیین مسیر بعدی هستند. تحلیلگران این وضعیت را «آرامش قبل از طوفان» توصیف می‌کنند، زیرا پول ایران با دو انتخاب دشوار روبرو است: یا مسیر صعودی خود را تحت فشار عوامل ساختاری و مالی از سر بگیرد، یا به لطف مداخلات محدود مقامات پولی، موقتاً ثبات شکننده‌ای را حفظ کند.