بحران جمعیتی بی‌سابقه در ایران: جمعیت ممکن است تا سال 2101 به کمتر از 40 میلیون نفر برسد.

بحران جمعیتی بی‌سابقه در ایران: جمعیت ممکن است تا سال 2101 به کمتر از 40 میلیون نفر برسد.

وزیر کشور با بیان اینکه کشورش با بحران جمعیتی جدی مواجه است، هشدار داد که اگر وضعیت فعلی با این سرعت پیش برود، جمعیت ایران تا سال 2101 به کمتر از 40 میلیون نفر کاهش می‌یابد که نشان‌دهنده یک چالش و بحران واقعی است.

اسکندر مومانی کاهش جمعیت در ایران را یکی از بزرگترین بحران‌های آینده نزدیک عنوان کرد و تصریح کرد: ادامه این وضعیت کشور را با بحران جدی مواجه می‌کند و لازم است سازمان وضعیت کشور با همکاری مراکز دانشگاهی تحلیل دقیقی در این خصوص ارائه کند و تدوین برنامه مدیریت این بحران بزرگ در اولویت سازمان باشد.

قانون افزایش جمعیت

ایران طی دهه گذشته شاهد کاهش نرخ باروری و کاهش جمعیت بوده که به چالشی بزرگ برای کشور تبدیل شده است. این چالش دارای ابعاد متعددی است که می تواند اثرات اقتصادی و اجتماعی گسترده ای داشته باشد. کاهش تعداد زاد و ولد، افزایش میانگین سنی جمعیت، کوچک شدن تعداد خانوارهای ایرانی و پیر شدن سریع جمعیت فعال اقتصادی، همه و همه نشانه‌های هشداردهنده‌ای است که از 10 سال پیش آغاز شد و حدود یک دهه بعد، قوانینی برای تغییر این وضعیت وضع شد.

در چارچوب اجرای اصل یکصد و بیست و سوم قانون اساسی، «قانون حمایت از خانواده و جوان‌سازی جمعیت» در جلسه کمیته مشترک طرح ارتقای جوانان و حمایت از خانواده در تاریخ ۲۵ مهر ۱۳۹۰، مطابق اصل ۸۵ قانون اساسی به تصویب رسید و پس از تصویب اجرای آزمایشی آن برای مدت هفت سال، به شورای ذیربط ارجاع و پس از تصویب به شورای مربوطه ارجاع شد. اما آمارها حاکی از آن است که تلاش‌ها برای افزایش نرخ جمعیت مانند دهه گذشته به نتایج مطلوبی نرسیده است، زیرا مشوق‌های ازدواج، فرزندآوری و حمایت‌های اقتصادی و اجتماعی به طور کامل اجرا نشده و یا مؤثر واقع نشده است.

افزایش قابل توجهی در جمعیت وجود ندارد

مرضیه وحید دستجردی، دبیر کمیته ملی جمعیت نیز در گفت‌وگو با خبرگزاری تسنیم اذعان داشت: علیرغم گذشت حدود چهار سال از تصویب و اجرای «قانون حمایت از خانواده و جوان‌سازی جمعیت»، تغییر محسوسی در نرخ باروری صورت نگرفته است. دستجردی تصریح کرد: ارائه سبد غذایی و بسته های بهداشتی رایگان به زنان باردار در محور اول تا چهارم اقتصادی، پوشش بیمه ای زنان روستایی، افزایش مرخصی زایمان زنان شاغل بیمه شده به 9 ماه و ارائه تسهیلات ازدواج و زایمان به طور کامل اجرا نشده است.

آبان ماه گذشته، رضا سعیدی، رئیس اداره سرشماری جوانان و نفوس وزارت بهداشت ایران، در نشستی خبری درباره دومین جشنواره بین المللی عکس تحت عنوان «ایران جوان»، اشاره کرد که ایران به سمت آنچه که او آن را «چاله جمعیتی» توصیف کرد، در حال حرکت است. به گزارش روزنامه همشهری آنلاین، ایران با کاهش نرخ تولد از 6.5 فرزند در هر خانواده به 1.5 فرزند، سریع ترین کاهش جمعیت را در جهان به ثبت رسانده است. ادامه این وضعیت منجر به افتادن در این دام های جمعیتی می شود و برخی برآوردها حاکی از آن است که ایران طی 60 تا 70 سال آینده به 40 میلیون نفر جمعیت خواهد رسید.

کارشناسان معتقدند با وجود سیاست‌های جدید، عوامل متعددی مانع از جوان‌سازی جمعیت می‌شود. یکی از مهمترین این عوامل مشکلات اقتصادی است. به گفته رئیس اداره آمار جوانان و جمعیت وزارت بهداشت، متوسط ​​آرزوی خانواده های ایرانی در شرایط اقتصادی کنونی، داشتن 2.5 فرزند است، در حالی که واقعیت واقعی حکایت از تولد تنها 1.5 فرزند دارد. شایان ذکر است که نرخ‌های تورم بالا کارایی بسیاری از مشوق‌های پیش‌بینی‌شده توسط قانون ارتقای جوانان و رشد جمعیت را تضعیف کرده است.

تجارب بین المللی در افزایش جمعیت

چندین کشور مانند فرانسه، سنگاپور، ژاپن، کره جنوبی و آلمان سیاست هایی را برای ارتقای رشد جمعیت دیده اند. به نظر می‌رسد آنچه سیاست‌های این کشورها را متمایز می‌کند تنها پرداخت‌های مالی و بسته‌های اقتصادی نیست، بلکه شامل کاهش هزینه‌های نگهداری از کودکان، کاهش هزینه‌های مسکن، ایجاد فرهنگ کار منعطف برای مادران و پدران و سایر عواملی است که تأثیر خود را در موفقیت سیاست‌های جمعیتی ثابت کرده است.