تامین اجتماعی در ایران: در میان کسری‌های مالی، فشارهای بازنشستگی و تعهدات فزاینده

تامین اجتماعی در ایران: در میان کسری‌های مالی، فشارهای بازنشستگی و تعهدات فزاینده

 صندوق بیمه کارگران ایران، معروف به سازمان تأمین اجتماعی، در حال حاضر با شرایط بسیار دشواری روبرو است.پیامدهای جنگ ۱۲ روزه، از جمله عدم پرداخت حق بیمه کارگران توسط برخی کارفرمایان، اخراج حداقل ۳۰۰ هزار کارگر در تابستان امسال و کاهش شدید تعداد بیمه‌شدگان در سال جاری، این صندوق بزرگ بیمه را مجبور کرده است که ماهانه ده‌ها میلیارد تومان از سیستم بانکی وام بگیرد تا به تعهدات خود در مورد پرداخت حقوق بازنشستگی و خدمات درمانی ادامه دهد.

بر اساس گزارشی که توسط روزنامه ایرانی «توسعه ایرانی» منتشر شده است، در حالی که آمار دقیقی از تعداد بیمه‌شدگان سازمان تأمین اجتماعی در دسترس نیست، منابع آگاه در وزارت کار از کاهش حداقل یک میلیون نفری تعداد بیمه‌شدگان در سال جاری خبر داده‌اند که منجر به کاهش شدید درآمدهای این سازمان شده است.

در نتیجه، این سازمان و وزارت کار، به عنوان نهاد نظارتی آن، در تلاشند تا با تشدید الزامات بازنشستگی، به ویژه برای افراد شاغل در مشاغل سخت و زیان‌آور، بحران را کاهش دهند. نشانه‌های این بحران به وضوح در کسری مالی حدود ۱۲۵ تریلیون تومانی بودجه تأمین اجتماعی برای سال جاری مشهود است و پیش‌بینی می‌شود که وضعیت در سال آینده بدتر شود.

چشم‌اندازهای نگران‌کننده برای تأمین اجتماعی

در همین زمینه، یکی از اعضای هیئت امنای سازمان تأمین اجتماعی ایران اظهار داشت که این سازمان امسال با کسری نزدیک به ۱۲۵ تریلیون تومانی مواجه است. وی خاطرنشان کرد که رفع این عدم تعادل مالی تنها از طریق اصلاح بودجه ۱۴۰۴ و توجه جدی دولت و مجلس به مطالبات بازنشستگان امکان‌پذیر خواهد بود.

علی اصغر بیات با اشاره به ارائه لایحه بودجه ۱۴۰۴ به مجلس توضیح داد که بخش عمده کسری ماهانه سازمان تأمین اجتماعی ناشی از تعهدات سنگین مربوط به پرداخت حقوق و مستمری بازنشستگان است. وی هشدار داد که بدون منابع پایدار و پیش‌بینی‌شده در بودجه‌های سالانه، مدیریت این وضعیت یا جلوگیری از تشدید بحران غیرممکن خواهد بود.

وی افزود که عدم تعادل مالی در تأمین اجتماعی به یک مسئله ساختاری تبدیل شده است و خاطرنشان کرد که ادامه این وضعیت می‌تواند عواقب اقتصادی و اجتماعی جدی داشته باشد. وی بر لزوم اتخاذ نگاه واقع‌بینانه‌تر دولت و مجلس به منابع و مصارف این سازمان در هنگام تهیه و تصویب بودجه سال 2026 تأکید کرد.

افزایش مجدد مالیات بر ارزش افزوده به بهانه‌ای ناموجه.

دبیرکل کانون عالی بازنشستگان ایران در بخش دیگری از سخنان خود از تصمیم افزایش مالیات بر ارزش افزوده (VAT) از 10 به 12 درصد در سال آینده انتقاد کرد. وی افزود که طبق تصمیمات اتخاذ شده، یک درصد از این افزایش برای تعدیل حقوق بازنشستگان کشوری و لشکری ​​اختصاص خواهد یافت، در حالی که بازنشستگان تأمین اجتماعی که بخش بزرگی بالغ بر 50 میلیون نفر را تشکیل می‌دهند، نیز در پرداخت این مالیات مشارکت دارند و باید به طور عادلانه از درآمدهای آن بهره‌مند شوند.

او با تأکید بر لزوم برقراری عدالت بین اقشار مختلف بازنشستگان، هشدار داد که نادیده گرفتن سهم بازنشستگان تأمین اجتماعی در بهره‌مندی از منابع حاصل از افزایش مالیات می‌تواند احساس تبعیض را تعمیق و کینه را در بین این گروه افزایش دهد.

بیات یکی از ریشه‌های اصلی مشکلات مالی سازمان تأمین اجتماعی را مطالبات انباشته شده از دولت دانست و توضیح داد که حجم این مطالبات بیش از هزار تریلیون تومان تخمین زده می‌شود و بر لزوم گنجاندن این بدهی‌ها به صورت شفاف و مشخص در بندهای بودجه تأکید کرد که به رفع بخشی از مشکلات ساختاری و مزمن این سازمان کمک خواهد کرد.